GMT+7
Trang chủ / Sắc thái xứ Thanh

Độc đáo điệu múa Sênh Tiền của đồng bào Mông

Đăng lúc: 20/05/2020 16:00 (GMT+7)

- Cùng với múa Khèn, thổi Sáo, ném Pao... thì múa Sênh Tiền là một trong những nét văn hóa độc đáo mà đồng bào Mông ở xã Nhi Sơn, huyện Mường Lát đang gìn giữ và trao truyền lại cho các thế hệ.

Còn nhớ, ngày 11/11/2019, khu dân cư Lốc Há, xã Nhi Sơn, huyện Mường Lát tưng bừng trong Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc. Tôi vinh dự được tham gia ngày hội với đồng bào nơi đây. Sáng sớm, mây vẫn còn bồng bềnh trên đỉnh núi, bà con bản Lốc Há đã tụ tập đông đủ ở nhà văn hóa, những em bé ngủ say trên lưng mẹ. Ấn tượng đầu tiên với tôi là những cô gái Mông tuổi trăng tròn, xinh đẹp trong trang phục truyền thống. Khi bác trưởng bản cất lên lời giới thiệu tiết mục văn nghệ của chị em bản Lốc Há với tên gọi “Múa gậy Sênh Tiền” thì tiếng vỗ tay rào rào, phấn khởi của bà con đang ngồi phía dưới hội trường vang lên. Nhạc nền “Người Mèo ơn Đảng” cất lên rộn ràng thì cũng là lúc các cô gái Mông xuất hiện trước sân khấu trong trang phục truyền thống sặc sỡ được gắn thêm những đồng tiền xu bằng bạc vừa để trang trí vừa là “nhạc cụ” phát ra khi họ nhảy múa. Tiếng vỗ tay của bà con, tiếng nhạc réo rắt vui tươi cùng điệu múa lúc nhẹ nhàng, lúc khỏe khoắn của các cô gái Mông khiến người thưởng thức cảm thấy tâm hồn phấn chấn, nhẹ nhõm. Càng nghe, càng yêu, càng say, càng nặng lòng, quyến luyến. Điệu múa hòa cùng điệu nhạc vang âm khắp núi rừng miền Tây như đánh thức cỏ cây, hoa lá. Sau lưng, những áng mây vẫn bồng bềnh trôi.

 Múa Sênh Tiền được biểu diễn trong Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc xã Nhi Sơn, Mường Lát.JPG

Múa Sênh Tiền được biểu diễn trong Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc xã Nhi Sơn, Mường Lát.

...Thật đáng quý biết bao, tuy cuộc sống còn nhiều khó khăn nhưng ý thức về giữ gìn, bảo tồn giá trị văn hóa của dân tộc mình vẫn được thế hệ người Mông nơi đây xem trọng. Tò mò bởi sự hấp dẫn của điệu múa Sênh Tiền, tôi tìm gặp cán bộ văn hóa xã Nhi Sơn Sung Dị Lênh. Sung Dị Lênh còn khá trẻ, nhưng rất am hiểu phong tục tập quán đồng bào mình. Giọng lơ lớ tiếng phổ thông, Lênh nói chuyện với tôi về cách người Mông ở Nhi Sơn gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc.

Đồng bào dân tộc Mông xã Nhi Sơn chiếm 98% dân số toàn xã. Những năm qua bà con đã và đang giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống phong phú và đa dạng được thể hiện rõ nhất qua những nét nhà gỗ còn gọi là nhà đất, phong tục tập quán, trang phục, ngôn ngữ giao tiếp và các hoạt động văn hóa, văn nghệ dân gian. Hiện nay dân tộc Mông trên địa bàn xã Nhi Sơn, vẫn lưu giữ rất nhiều nghi lễ văn hóa truyền thống, những nét đặc sắc trong đời sống sinh hoạt, lao động, như: Tục lệ đám cưới cổ truyền; các làn điệu dân ca; trang phục; bài thuốc dân gian; làm khèn, sáo Mông; hát đối giao duyên; múa khèn, dệt vải, thêu... được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, phục vụ nhu cầu gia đình. Các môn thể thao dân tộc, trò chơi dân gian được tổ chức thi đấu, vui chơi thường xuyên, như: đẩy gậy, kéo co, ném pao, đánh yến, đánh cù và múa khèn; các món ăn truyền thống như: mèn mén, thắng cố ngựa, thịt treo gác bếp... được bà con gìn giữ. Với đa số là đồng bào dân tộc Mông sinh sống, Nhi Sơn vẫn còn lưu giữ được những giá trị văn hóa độc đáo và điệu múa Sênh Tiền (hay còn là múa gậy tiền) là phần quan trọng trong những giá trị đó.

 Trang phục truyền thống của đồng bào Mông cũng là yếu tố làm nên sự hấp dẫn độc đáo của điệu múa Sênh Tiền.JPG

Trang phục truyền thống của đồng bào Mông cũng là yếu tố làm nên sự hấp dẫn độc đáo của điệu múa Sênh Tiền.

Múa Sênh Tiền là điệu múa cổ truyền của dân tộc Mông đã được các thế hệ đi trước biểu diễn và cứ thế truyền lại cho con cháu, đời này qua đời khác.  Múa Sênh Tiền thường múa theo nhóm lẻ hoặc cũng có thể theo nhóm chẵn hai, bốn, sáu nam nữ kết hợp hoặc chỉ có nữ múa. Trước kia đồng bào Mông múa Sênh Tiền chưa có âm nhạc, sau này hiện đại hơn, múa Sênh Tiền có thêm nhạc đệm bài hát “Người Mèo ơn Đảng” khiến điệu múa trở nên hấp dẫn hơn. Gậy Sênh Tiền (hay còn gọi cây gậy bạc) chính là một nhạc cụ tạo nên sự hấp dẫn, độc đáo cho điệu múa và được xem như một báu vật văn hóa, của đồng bào Mông nơi đây. Gậy Sênh Tiền được làm bằng cây tre, bà con chọn cây tre màu vàng, cây già thẳng, các đoạn đều nhau, đường kính 5 - 7cm, có chiều dài 80cm đến 120cm. Sau đó, gậy được đục lỗ thật đều nhau, một đầu được lắp vào 12 đồng xu bạc, đầu còn lại lắp 9 đồng xu bạc. Ở hai đầu chiếc gậy buộc một túm chỉ với các màu xanh, đỏ, tím, vàng... để cho cây gậy đẹp hơn khi biểu diễn và hai chùm dây màu này chính là điểm nhấn tạo sự mềm mại và uyển chuyển cho người múa. Nét đẹp của Sênh Tiền là sự kết hợp hài hòa, nhịp nhàng giữa các động tác nhảy múa và sự độc đáo của gậy Sênh Tiền. Khi múa, người chơi cầm cây gậy Sênh Tiền vừa múa vừa di chuyển với các động tác khéo léo để cây gậy chạm nhẹ vào cơ thể như tay, chân, vai, bàn chân để cho các đồng xu tạo ra thứ âm thanh vui nhộn mà kỳ bí.

Ở bản Lốc Há, mọi người đều biết đến các chị Gia Thị Dợ, Gia Thị Chứ, Thao Thị Pa Nhia,Thao Thị Kía, Gia Thị Ly, Gia Thị Nhính... là những người am hiểu về điệu múa Sênh Tiền. Ngày thường họ lên nương lên rẫy, lúc rảnh cùng tụ tập ôn lại điệu múa, để khi biểu diễn cho bà con xem thì các động tác đều hơn, đẹp hơn và cảm thấy tự hào khi những điệu dân vũ truyền thống của đồng bào Mông được chính các chị làm sống dậy.

Chủ tịch UBND xã Nhi Sơn, huyện Mường Lát Thao Văn Lênh chia sẻ: “Điệu múa Sênh Tiền được người Mông Nhi Sơn biểu diễn chủ yếu vào các ngày lễ, ngày hội đầu xuân, hội thi hội diễn văn nghệ... Đây cũng chính là dịp để các chàng trai, cô gái người Mông phô diễn những nét đẹp văn hoá của dân tộc mình. Và cũng là nơi để trai gái người Mông tìm hiểu nhau qua các điệu nhảy. Những yếu tố này phối hợp và hòa trộn với nhau đã tạo ra một điệu múa độc đáo riêng có của dân tộc Mông. Hiện nay xã Nhi Sơn có 6 bản, trong đó Lốc Há là bản có nhiều người biết đến điệu múa Sênh Tiền và được trao truyền lại cho thế hệ trẻ.”

Chủ tịch Lênh cho biết thêm: “Những năm qua xã Nhi Sơn đã đẩy mạnh tuyên truyền các chỉ thị, nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc; phát huy vai trò của người có uy tín trong cộng đồng. Đồng thời tăng cường hoạt động của đội tuyên truyền văn hóa lưu động; tổ chức chương trình giao lưu văn hóa giữa các dân tộc trong xã nhằm bảo tồn và giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa của dân tộc Mông.”

Ngọc Huấn

0 Bình luận
Ý kiến bạn đọc
1