GMT+7
Gìn giữ “hồn thiêng” bản mường (Bài 1): Báu vật dần mai một

Gìn giữ “hồn thiêng” bản mường (Bài 1): Báu vật dần mai một

Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, ra đời đã có sức lan tỏa mạnh mẽ trong đời sống tinh thần của nhân dân. Tiếp đó, Nghị quyết số 33-NQ/TW của ...


Bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di tích khảo cổ học hang Con Moong

Bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di tích khảo cổ học hang Con Moong

Ngày 24/8/2020, Thủ tướng Chính phủ ký ban hành Quyết định số 1290/QĐ-TTg phê duyệt Quy hoạch bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di tích khảo cổ học hang Con Moong và các di tích phụ cận, huyện Thạch Thành, tỉnh Thanh Hóa. Đây là cơ hội để bảo tồn và phát huy mạnh mẽ giá trị của Di tích Quốc gia đặc biệt hang Con Moong và các di tích phụ cận. Xung quanh chủ đề này, phóng viên Báo Văn hóa và Đời sống có cuộc trao đổi với đồng chí Phạm Đình Minh - Chủ tịch UBND huyện Thạch Thành.

Chuyện kể ở đất quý hương

Chuyện kể ở đất quý hương

Vùng đất xứ Thanh địa linh nhân kiệt với “Tam vương nhị chúa”. Trong số đó, vương triều Nguyễn được chính thức lập dựng năm 1802. Tuy nhiên, nếu tính từ khi chàng trai Nguyễn Hoàng “mang gươm đi mở cõi” về phương Nam năm 1558 và được nhân dân tôn tụng là Chúa Tiên đến khi vua Bảo Đại chính thức thoái vị, là khoảng thời gian gần 4 thế kỷ. Trải qua 9 đời chúa, 13 đời vua có biết bao những thành tựu được xây đắp, cùng thăng trầm, biến động của lịch sử dân tộc, đã có những vua, chúa nhà Nguyễn tên tuổi không chỉ lưu danh lịch sử mà còn được nhân dân nhắc nhớ, biết ơn. Trở về đất gốc tổ nhà Nguyễn nơi đất cổ Gia Miêu, ta lại được lắng lòng trong những câu chuyện kể đầy tự hào.

Những di tích “thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu” nổi tiếng xứ Thanh

Những di tích “thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu” nổi tiếng xứ Thanh

Trong số hơn 1.500 di tích hiện hữu trên vùng đất xứ Thanh, hệ thống các di tích liên quan đến tín ngưỡng thờ Mẫu - thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu chiếm số lượng không nhỏ. Trong số đó, có không ít di tích “thờ Mẫu” nổi tiếng khắp vùng, là “Đền Sòng thiêng nhất xứ Thanh”; Đền Phố Cát nơi Mẫu Liễu Hạnh giáng trần; đền Ba Bông có cô Ba Bông vẫn thường giúp đỡ tàu thuyền đi lại trên sông... Mỗi di tích, mỗi điểm đến là những thần tích mê đắm lòng người.

Lê Văn Hưu - Người viết sử đầu tiên ở nước ta

Lê Văn Hưu - Người viết sử đầu tiên ở nước ta

Lê Văn Hưu sinh năm Canh Dần (1230) ở làng Thuần Hậu, một phần của làng Kẻ Rị, giáp Phủ Lý, huyện Đông Sơn, phủ lộ Thanh Hóa nay thuộc xã Thiệu Trung, huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa. Là cháu 7 đời của Lê Lương, một vị Hào trưởng ở đất Ái Châu đời vua Đinh Tiên Hoàng. Ông là người đầu tiên viết sử của đất nước ta. Khi còn là cậu học trò nhỏ Lê Văn Hưu đã được coi là thần đồng nổi tiếng ở khắp cả một vùng quê nghèo.

Một vùng danh thắng núi Nhồi

Một vùng danh thắng núi Nhồi

Nhắc đến núi Nhồi, ta nhớ đến truyền thuyết “Hòn vọng phu” đầy cảm động. Vậy nhưng thực tế, ngoài “Vọng phu thạch”, trở về với quần thể danh thắng núi Nhồi - An Hoạch (nay là phường An Hưng, TP Thanh Hóa), còn đó cả không gian văn hóa vô cùng đặc sắc, nhiều giá trị. Là chùa Tiên Sơn (chùa Quan Thánh); chùa Hinh Sơn (chùa Thánh Mẫu); đình Thượng (đình Bốn Ban); lăng Quận Mãn... khiến kẻ viễn khách mải mê quên lối về.

Linh thiêng Thái miếu nhà Hậu Lê

Linh thiêng Thái miếu nhà Hậu Lê

Giữa lòng TP Thanh Hóa sầm uất, có một di tích trầm mặc và uy linh với niên đại hơn 200 năm. Di tích ấy, cùng với Khu di tích Quốc gia đặc biệt Lam Kinh (Thọ Xuân) là nơi hậu thế tỏ lòng kính ngưỡng với vương triều Hậu Lê hưng thịnh, kéo dài bậc nhất trong lịch sử phong kiến dân tộc. Đó chính là Thái miếu nhà Hậu Lê, nơi lưu giữ những giá trị văn hóa, kiến trúc, lịch sử... đậm đặc vô cùng.

Có một vị Thanh bên dòng Lạch Bạng

Có một vị Thanh bên dòng Lạch Bạng

Trước khi hòa mình với biển cả bao la, dòng Lạch Bạng không chỉ để lại những danh thắng đặc sắc, những ruộng đồng trù phú mà còn là những làng mắm nức tiếng xa gần. Không chỉ có Du Xuyên - Ba Làng, mắm Vị Thanh (xã Hải Bình) ngay bên dòng Lạch Bạng cũng khiến du khách ngẩn ngơ, lưu luyến khi nếm thử.

Dấu tích truyền thuyết An Dương Vương trên đất Thanh Hóa

Dấu tích truyền thuyết An Dương Vương trên đất Thanh Hóa

Truyền thuyết Mỵ Châu - Trọng Thủy kể rằng, sau khi bị đánh tráo nỏ thần, thành Cổ Loa bị thất thủ trước sự xâm chiếm của quân Triệu Đà, An Dương Vương Thục Phán đã mang theo người con gái yêu là Mỵ Châu tháo chạy khỏi sự truy đuổi của kẻ thù. Đến khi người ngựa đã sức cùng lực kiệt mà kẻ thù lại ở rất gần, nhà vua nước Âu Lạc đành phải cầu cứu thần Kim Quy giúp đỡ. Vậy nhưng, khi thần Kim Quy hiện lên thì ngài đã giận dữ mà bảo, giặc ở sau lưng nhà vua. Và truyền thuyết khép lại với hình ảnh trước khi được thần Kim Quy rẽ nước cho xuống biển thì vị vua của nhà nước Âu Lạc đã phải tự tay chém chết người con gái yêu của mình. Đã hàng ngàn năm trôi qua, nhưng hậu thế vẫn không thể chắc chắn về địa điểm mà An Dương Vương được thần rùa mở đường cứu nguy. Vậy mà ở xứ Thanh hôm nay, còn đó sự hiện hữu những di tích gắn liền với truyền thuyết: Đền thờ đức vua An Dương Vương và công chúa Mỵ Châu; Giếng ngọc...

Về thành phố biển Sầm Sơn, khám phá lễ hội Cầu ngư - Bơi trải

Về thành phố biển Sầm Sơn, khám phá lễ hội Cầu ngư - Bơi trải

Như hầu hết những địa phương vùng biển, lễ hội Cầu ngư có từ xa xưa đã trở thành nét đẹp tín ngưỡng văn hóa tâm linh của cư dân nơi đây. Vậy nhưng, không diễn ra vào những ngày đầu xuân năm mới như lễ hội của người dân xã biển Quảng Nham (Quảng Xương), cũng không vào tháng 2 giống như di sản văn hóa phi vật thể lễ hội Cầu ngư vùng đất cổ Diêm Phố, lễ hội Cầu ngư - Bơi trải của cư dân biển Sầm Sơn diễn ra vào những ngày chính hạ. Giữa tháng 5 âm lịch, cả khu vực cảng cá Lạch Hới sôi động khác thường. Là tiếng nhạc tế lễ, tiếng người rước kiệu, rồi tiếng hò reo đua thuyền trên sóng nước... tất cả tạo nên một không gian lễ hội nơi cửa biển thật đặc biệt.

Công cuộc mở cõi phương Nam

Công cuộc mở cõi phương Nam

Trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc, mở mang lãnh thổ luôn là một xu thế tất yếu được diễn ra tương đối sớm. Liên quan đến hành trình mở cõi về phương Nam của người Thanh Hóa cũng là của dân tộc bắt đầu từ anh hùng dân tộc Lê Hoàn trong cuộc bình Chiêm năm 982 nhằm bảo vệ vững chắc biên cương của Tổ quốc.

Khám phá lễ hội nơi vùng sông nước xứ Thanh

Khám phá lễ hội nơi vùng sông nước xứ Thanh

Nếu đã từng hòa mình trong những lễ hội nổi tiếng nơi vùng sông nước xứ Thanh, hẳn bạn sẽ cảm nhận được niềm tin tín ngưỡng tâm linh mãnh liệt mà cư dân nơi sóng nước gửi gắm ở đấy. Những lễ hội Cầu Ngư; lễ hội Ba Bông; lễ hội Lạch Bạng... dù diễn ra ở từng thời điểm khác nhau, nhưng ước vọng được chở che, phù trợ của con người trước mẹ thiên nhiên là điều rất rõ.

Trịnh Khả một khai quốc công thần thời Lê sơ

Trịnh Khả một khai quốc công thần thời Lê sơ

Trịnh Khả người làng Kim Bôi, huyện Vĩnh Ninh (Vĩnh Lộc ngày nay) là bậc khai quốc công thần, làm quan dưới 3 triều Vua Lê: Thái Tổ, Thái Tông, Nhân Tông được ban quốc tính họ vua gọi là Lê Khả. Tổ tiên ông đời trước làm quan triều Trần có công lớn trong việc bình Chiêm, diệt Nguyên Mông. Đến đời cha ông là Trịnh Quyện giữ Tổng chính, sinh được 4 người con trai, Trịnh Khả là con út.

Chuyện kể những vị thần khổng lồ ở xứ Thanh

Chuyện kể những vị thần khổng lồ ở xứ Thanh

Trong kho tàng huyền thoại và truyền thuyết nhân loại, không thiếu hình ảnh các vị thần khổng lồ đi vào tâm thức con người với những sự ngưỡng vọng và tôn thờ. Với người Việt, cậu bé Gióng nhờ ăn cơm dân làng nuôi để một ngày vươn vai đứng dậy trở thành vị thần khổng lồ đánh đuổi giặc ngoại xâm, bảo vệ non sông gấm vóc... Và ngay ở xứ Thanh, hình tượng những vị thần khổng lồ dường như cũng là cảm hứng sáng tạo bất tận của người xưa trong những nỗ lực mưu sinh. Để rồi khi đến mỗi làng quê, vùng đất, không chỉ có cảnh sắc hữu tình của quê hương xứ Thanh, ta còn bị quyến luyến bởi những câu chuyện kể về những vị thần khổng lồ từ thuở hồng hoang, đất trời hỗn độn: thần Đồng Cổ; thần Độc Cước; ông Bưng; ông Vồm...

Về ngôi đền hơn 400 năm tuổi thờ người thầy của 2 đời vua

Về ngôi đền hơn 400 năm tuổi thờ người thầy của 2 đời vua

Đất Cổ Bôn xưa, xã Đông Thanh, huyện Đông Sơn ngày nay là một vùng văn hiến của xứ Thanh. Truyền thống văn hiến của Tứ xã Bôn được thể hiện ở nhiều mặt, trước hết là ở truyền thống văn hóa và truyền thống học hành. Truyền thống văn hóa ở Đông Thanh được biểu hiện ở nhiều mặt đời sống văn hóa vật chất và tinh thần trong các làng ở Tứ xã Bôn. Nét nổi trội ở đây là nơi có nhiều di tích lịch sử - văn hóa đặc sắc, đáng chú ý là các công trình này không phải là các công trình lớn của quốc gia xây dựng ở địa phương mà là các công trình làng xã, do nhân dân các làng xây dựng. Tiêu biểu là đền thờ Phúc Khê tướng công Nguyễn Văn Nghi - một con người tài năng với nhân cách mẫu mực. Hàng trăm năm đã trôi qua, nhưng cuộc đời và sự nghiệp của ông vẫn được hậu thế nhắc đến với sự ngưỡng mộ, biết ơn.