GMT+7
Trang chủ / Chân dung cuộc sống

Ngân vang mãi điệu ca Trù

Đăng lúc: 22/02/2020 08:00 (GMT+7)

- Từ những lớp bồi dưỡng ca trù do Trung tâm Văn hóa tỉnh Thanh Hóa tổ chức, đã có nhiều ca nương thành thạo, góp phần phát huy giá trị loại hình nghệ thuật truyền thống này. Một trong số đó là chị Trần Thị Huệ, ở tiểu khu 1, thị trấn Hà Trung, huyện Hà Trung.

Thoạt nghe từ ca nương tưởng người ấy phải làm việc trong ngành văn hóa hay là diễn viên ở một đoàn văn công chuyên nghiệp nào đó, nhưng chị Huệ đang làm việc tại Nhà máy nước thị trấn Hà Trung. Chị mở đầu câu chuyện trong trạng thái nhiều cảm xúc, giống như đang biểu diễn trên sân khấu, giọng tình cảm, chậm rãi: “Em yêu thích hát ca trù và đam mê nó bởi em sinh ra và lớn lên trên mảnh đất gắn liền với điệu hò đò dọc sông Lèn (một nhánh phía thượng lưu của dòng sông Mã) chảy qua địa phận Hà Trung”. Rồi lớn lên, khi ở độ tuổi trẻ trung, háo hức chị đã đem lòng say mê những làn điệu dân ca, dân vũ phát trên làn sóng Đài Tiếng nói Việt Nam, Truyền hình Việt Nam. Thấy con gái ham mê những làn điệu dân ca, dân vũ, thậm chí cả những khi đang ăn cơm bỏ bát bỏ đũa lén ra sân để nghe và lẩm nhẩm hát theo. Từ đó, chị được bố mẹ chiều theo cho tham gia hoạt động các môn nghệ thuật mà chị yêu thích.

Chị Huệ cho biết: “Mãi đến năm ba mươi tuổi tôi mới chính thức tham gia phong trào văn hóa văn nghệ ở địa phương và theo học ca trù từ năm 2005”. Một cơ duyên đã xui khiến chị Huệ tìm đến các cụ Lê Văn Khiết, cụ Tuy, cụ Kê (hiện không còn nữa), là một trong các “trai đò” (cách gọi thân mật lúc còn trẻ) duy nhất còn lại ở thôn Nghè Đỏ, xã Hà Ninh để “tầm sư, học đạo”, nhờ giúp truyền nghề dân ca - dân vũ: “Hò sông Mã”. Đúng lúc này, “Câu lạc bộ (CLB) Hò sông Mã thị trấn” huyện Hà Trung thành lập, với trên dưới vài chục người tham gia và duy trì cho đến bây giờ. Và nhân duyên khác lại đến, chị được cử đi bồi dưỡng tại lớp tập huấn nghiệp vụ hát ca trù do Trung tâm Văn hóa tỉnh Thanh Hóa mở; tham gia lớp tập huấn ca trù do các nghệ nhân Nhạc viện Hà Nội truyền dạy. Ngoài ra, chị Huệ còn thường xuyên tìm đến các nghệ nhân lão luyện, giàu kinh nghiệm trong và ngoài địa phương để tìm hiểu, học tập trau dồi nghiệp vụ. Chị Huệ tâm sự: “Hát ca trù không phải cứ thích là hát được, nó rất kén người nghe. Khán, thính giả khi thưởng thức phải hiểu được tình cảm, ý nghĩa sâu sắc của tác giả bộc lộ qua những ca từ, câu hát, lời nói của kịch bản chủ yếu là chữ Hán. Điều khó nhất là kỹ thuật lấy hơi, nén hơi, phóng hơi, nhả chữ, nẩy hạt từ trong cổ họng để đẩy lên vòm mũi... và muốn làm được điều này cần phải có nhiều thời gian và khổ công, miệt mài luyện tập”.

 ca trù.jpg

Biểu diễn ca trù. (Ảnh: Trần Đàm)

Hát ca trù thông thường có 3 người biểu diễn trên sân khấu, trong đó một người là diễn viên gọi là ca nương, và người kia là kép đàn, người còn lại là khán giả (người này là quan viên cầm chầu thưởng, phạt chuẩn mực để đánh giá ca nương, kép đàn).

“Ca nương không chỉ là người hát hay mà còn đóng vai trò là một nhạc công chính, đó là gieo phách chính xác để điều khiển kép đàn; nắm chắc kỹ thuật, hiểu nội dung bài hát, nhập tâm... từ đó biểu hiện cảm xúc, tình cảm của tác giả để nhịp phách hòa quyện với tiếng đàn” - chị Huệ chia sẻ.

Được biết, CLB hò sông Mã thị trấn tổ chức hàng trăm buổi tập luyện, biểu diễn phục vụ nhân dân, nhiệm vụ chính trị, sự kiện quan trọng của đất nước và địa phương. Với lòng đam mê ham thích nghệ thuật dân gian, với ý chí và thái độ nghiêm túc trong lao động nghệ thuật, ca nương Trần Thị Huệ đã gặt hái được nhiều thành công và xứng đáng với những phần thưởng có giá trị đã dành được trong hoạt động nghệ thuật không chuyên như: Giải A thi hát ca trù tỉnh Thanh Hoá; HCV bài hát “Tình thư một bức” do Nhạc viện Hà Nội tổ chức năm 2009; Giải A bài hát nói “Lại say” tại cuộc thi hát dân ca toàn quốc tại Hà Tĩnh năm 2010; Giải A tiết mục và ca nương có giọng hát ca trù hay nhất thể hiện liên khúc chuyển giọng ba bài “Bắc phản”, “Gửi thư” và “Hát nói” tại Nhạc viện Hà Nội năm 2011; HCV bài “Hát nói”: “Nhớ cụ Nguyễn Tiên Điền” tại cuộc thi hát dân ca vùng miền tại Sở Văn hóa - Thể thao Hà Tĩnh năm 2015; được Nhà nước công nhận danh hiệu “Nghệ nhân ưu tú” năm 2019 và nhiều bằng khen, giấy khen.

“Được Nhà nước trao tặng danh hiệu Nghệ nhân ưu tú là niềm vinh dự đối với bản thân. Để giữ gìn nghệ thuật dân gian của cha ông để lại, tôi sẽ tiếp tục là người “giữ lửa” trao truyền di sản văn hóa đến hội viên trong và ngoài CLB, cùng với tập thể CLB nâng cao trách nhiệm hơn nữa để góp phần quan trọng vào việc bảo tồn, phát huy giá trị truyền thống dân ca, dân vũ quý giá và đặc biệt ở địa phương ngày càng phát triển tốt” - ca nương Trần Thị Huệ chia sẻ.

Lê Như Cương

0 Bình luận
Ý kiến bạn đọc
1