GMT+7
Trang chủ / Chân dung cuộc sống

Họa sỹ Lê Đình Quỳ, người đặc biệt!

Đăng lúc: 17/05/2020 08:00 (GMT+7)

- Đến thăm bảo tàng mĩ thuật cá nhân được tích lũy qua nhiều năm của nhà điêu khắc, họa sỹ Lê Đình Quỳ cùng vợ là họa sỹ Lê Hiệp xây dựng tại quê nhà, dù cơ sở vật chất đang còn những ngổn ngang, dang dở nhưng phần hồn “bảo tàng” - những tác phẩm tranh, tượng đồ sộ cuốn hút, dẫn dắt tôi lạc vào một không gian mĩ thuật đặc sắc...

Tôi có may mắn nhiều lần theo bố đến thăm nhà điêu khắc, hoạ sỹ Lê Đình Quỳ và Lê Hiệp, hai con người thật đặc biệt và quyến rũ như những tác phẩm của họ. Mỗi lần gặp tôi đều có cảm giác vừa gần gũi vừa lạ lẫm, đi từ ngơ ngác đến ngạc nhiên!

Nói đến điêu khắc, một lĩnh vực mĩ thuật vốn khó để thành danh và mang tầm vóc quốc tế thì lại càng khó hơn. Nhưng một nhà điêu khắc mà giỏi cả hội hoạ thì quả hiếm, hơn thế nữa Lê Đình Quỳ còn đam mê nghiên cứu về khoa học thiên văn, vũ trụ..., một lĩnh vực với vô vàn ẩn số. Lê Đình Quỳ quả là một “người đặc biệt” trong ngành Mĩ thuật đương đại Việt Nam.

Sinh ra ở làng Bàn Thạch, xã Xuân Quang, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa - vùng đất của rất nhiều danh nhân, làng cổ Bàn Thạch còn được xem là “vùng đất tổ”. Từ mảnh đất giàu truyền thống văn hóa ấy ông vào học và tốt nghiệp thủ khoa của Trường ĐH Mĩ thuật Công nghiệp, rồi học điêu khắc tại Trường Đại học Mĩ thuật Ki-ép (Liên Xô cũ), dưới mái trường mĩ thuật xứ người, Lê Đình Quỳ gặp người bạn đời của mình, họa sỹ Lê Hiệp, một nhân duyên có ảnh hưởng nhiều sự nghiệp hội họa của ông.

Tôi thực sự cảm phục năng lực sáng tạo của Lê Đình Quỳ khi ngắm nhìn vào số lượng tác phẩm điêu khắc, hội hoạ khổng lồ. Dù ở tuổi ngoại bát tuần mà năng lượng của Lê Đình Quỳ vẫn cuồn cuộn tuôn chảy tới vô cực, một trạng thái chưa thấy điểm kết thúc.

Lê Đình Quỳ đã sáng tác trên 100 tác phẩm điêu khắc (tượng, cụm tượng, phù điêu), trong số đó, cỡ hơn 20 tượng, cụm tượng được chọn dựng trải từ Bắc vào Nam. Nhiều tượng đài nổi tiếng như: Ngã ba Đồng Lộc (Hà Tĩnh), tượng đài Khát vọng Thống nhất (bên cầu Hiền Lương, Quảng Trị), cụm tượng Không quân Việt Nam (Sóc Sơn); Thảm họa B52 ở Hoằng Phượng, Lão dân quân Hoằng Trường, cụm tượng Thanh niên xung phong đầu cầu Hàm Rồng, tượng đài Nam Ngạn chiến thắng ở Thanh Hóa; Cụm tượng Những người tù chín hầm bất khuất ở Huế; tượng Nguyễn Trãi (vườn hoa bên bờ sông Nhuệ, Hà Đông), tượng đài Chiến thắng Nghĩa Lộ ở Yên Bái, tượng Quang Trung ở Lai Châu; tượng đài Vĩnh Long chiến thắng; tượng 14 vị Vua Trần tại các đền thờ ở Nam Định...

 Những cô gái Nam Ngạn Hàm Rồng (Tranh của Lê Đình Quỳ).jpg

Những cô gái Nam Ngạn Hàm Rồng (Tranh của Lê Đình Quỳ).

Thiển nghĩ, một Lê Đình Quỳ “đặc biệt” đã làm nên những tác phẩm nghệ thuật “đặc biệt”, nhưng còn “đặc biệt hơn” là giá trị tự thân của chính nó đọng trong lòng công chúng, không giới hạn về không gian, thời gian, như nhiều tác phẩm của nhiều danh họa trên thế giới mà chúng ta từng biết, sau này hậu thế mới “ngộ” ra, không ngừng tranh luận, trân quý.

Về hội họa với gần 600 tác phẩm sơn dầu đặc sắc, được giới mĩ thuật và công chúng đánh giá cao, đó không chỉ là con số “khổng lồ” mà còn là độc, lạ với ý tưởng cổ quái, bố cục khi chặt, khi “lơi”, đường nét lúc mạnh lúc mềm, bút pháp độc đáo, màu sắc ấn tượng,... Ông bảo với tôi, sẽ sống khỏe hơn trăm tuổi, để sáng tác đủ 1.000 tác phẩm tranh sơn dầu! Chỉ có đam mê dâng hiến hết mình cho nghệ thuật mới dám dấn thân, khát vọng dũng mãnh thế...

Tranh của ông đa dạng về chủ đề, ngôn ngữ biểu tượng khái quát cao thâm, thường dùng những điển tích văn hóa dân gian để chuyển tải. Lê Đình Quỳ đã mang âm hưởng, ngôn ngữ biểu tượng của điêu khắc thổi vào tranh. Thưởng tranh ông, thấy lạ, nhiều khi lạ đến khó hiểu, nhất là những bức theo phong cách siêu thực. Những tranh, tượng của ông vốn dĩ chắt chiu bước ra từ cuộc sống con người, hơi thở của các sự kiện... nếu cố gắng lạm dụng mỹ từ để miêu tả, diễn giải, bình phẩm những tác phẩm nghệ thuật ấy sẽ là một hạn chế,... với tôi, nên “tưởng” về cái ý, “cảm” về cái hồn của mỗi tác phẩm của Lê Đình Quỳ, và cẩn trọng gói trong 2 chữ: “đặc biệt”!

Trò chuyện với hoạ sĩ Lê Đình Quỳ là tiếp xúc với một “từ điển sống” thú vị, phong thái phóng khoáng, phông kiến thức văn hóa Đông - Tây sâu rộng, từ văn hoá dân gian, điển tích văn học, lịch sử, triết học, tôn giáo tín ngưỡng... cho đến kiến thức thiên văn, vũ trụ... Nếu không đủ “vốn liếng” dễ rơi vào trạng thái “hụt hơi”, khó lĩnh hội, bắt kịp cái mạch tư duy, những vấn đề mà ông đang kiến giải, vì nó đụng đến kiến thức đa ngành đồ sộ. Đặc biệt những thông tin, những quan điểm mới về lĩnh vực thiên văn, vũ trụ, tâm linh... khá thú vị và xa lạ, vượt qua sự hiểu biết thông thường. Về lĩnh vực này, Lê Đình Quỳ đã ra mắt công chúng 2 cuốn sách: Giả thuyết mới về hệ Mặt Trời (Nxb Thông tấn xã Việt Nam) và Mật mã vũ trụ (Nxb CAND), như là sự ghi nhận về quá trình nghiên cứu, theo đuổi đam mê của ông. Theo Lê Đình Quỳ: “Không ngừng nỗ lực nghiên cứu nghiêm túc về vũ trụ, về hệ mặt trời, về trái đất thì chúng ta mới hiểu được quy luật sinh tồn của nó. Qua đó chúng ta mới có cái nhìn thấu đáo, có cách bảo vệ đúng đắn về môi sinh của địa cầu này...”.

Nếu như tranh của Lê Đình Quỳ mang phong cách ấn tượng, mạnh mẽ, nội hàm gửi gắm nhiều ý tưởng thì những bức họa của hoạ sĩ Lê Hiệp mềm mại, thanh thoát, nhẹ nhàng,... Ở hoạ sỹ Lê Hiệp, cho tôi thấy nét đẹp mộc mạc, đằm thắm, hào hiệp, xởi lởi... hội đủ những tố chất của một phụ nữ sinh ra ở vùng “đất võ trời văn” Bình Định... Họa sỹ Lê Hiệp cùng với họa sỹ Lê Đình Quỳ được đào tạo bài bản ở Liên Xô, ấy vậy mà bà luôn nhún nhường lui về “hậu trường” chăm lo gia đình, hết mực cổ vũ hoạt động nghệ thuật của chồng phát tiết, thăng hoa. Họa sỹ Lê Hiệp “toát” lên vai trò như những lát cắt, những mảng màu phối sinh động trong bức tranh gia đình nghệ sỹ, bà không chỉ đơn giản là người vợ, người bạn tri kỷ mà còn bộc lộ phẩm chất của nhà thẩm định, phản biện có ảnh hưởng tới từng tác phẩm của hoạ sĩ Lê Đình Quỳ trước khi hoàn thiện, đến với công chúng.

Qua nhiều lần tiếp xúc, quan sát cuộc sống của vợ chồng họa sỹ Lê Đình Quỳ rất “phiêu lãng”. Tôi có cảm giác tiền bạc đối với vợ chồng ông như gió thoảng mây bay, có như không, không như có vậy... Họa sỹ Lê Hiệp hào hứng kể: “Có những lúc rất nhiều tiền nhưng có những lúc rất khó khăn. Có đận nhà hết gạo mà ông ấy vẫn sáng tối miệt mài với tranh, tượng, tôi phải lén lấy tranh ra phố bán cho Tây được vài trăm đô đong gạo đó cháu...”. Họa sỹ Lê Đình Quỳ vẫn nụ cười hồn nhiên, giọng tửng tưng ông bảo: Khắc cốt ghi tâm lời ông cụ thân sinh truyền dạy: “Nhân tham tài nhi tử, điểu tham thực nhi vong” (bắt nguồn từ điển tích “Chuyện cây khế” trong kho tàng truyện cổ dân gian Việt Nam)...

Tôi quả quyết rằng, nếu ai đã gặp thì sẽ bị cuốn hút với nhà điêu khắc, hoạ sỹ Lê Đình Quỳ cùng người vợ, họa sỹ Lê Hiệp; và cũng sẽ choáng ngợp và say đắm với không gian mĩ thuật mà họ đã tạo dựng nên.

Xuân Hồng

0 Bình luận
Ý kiến bạn đọc
1