GMT+7
Trang chủ / Biển đảo

Về biển ăn “Tết thuyền”

Đăng lúc: 04/02/2020 20:00 (GMT+7)

- Hàng năm, cứ vào cuối tháng Chạp, đầu năm mới ngư dân vùng biển tỉnh Thanh Hóa lại tổ chức lễ “Tết thuyền” và “mở biển” để mong trời yên biển lặng, tàu thuyền đánh bắt được nhiều cá, tôm, ngư dân như được tiếp thêm sức mạnh trong công cuộc chinh phục biển khơi.

Các bến cảng Lạch Bạng (Tĩnh Gia), Cảng Hới (Sầm Sơn), Ngư Lộc (Hậu Lộc)... những ngày này có hàng trăm chiếc tàu neo đậu nghỉ ngơi sau một năm xuôi ngược. Ngư dân Trần Văn Tùng (xã Ngư Lộc, Hậu Lộc) cho biết: “Để lễ “tết thuyền” gia đình sửa soạn mâm cỗ cúng thuyền đang neo đậu tại cảng cá. Thông lệ việc cúng tàu thuyền thường được tổ chức vào 10, 11 giờ đêm 30 tháng Chạp âm lịch, trước thời khắc chuyển giao năm mới. Tuy nhiên, do việc neo đậu tàu thuyền gặp nhiều khó khăn, phải neo đậu xa, nên ngư dân ngày nay có thể lo cúng từ sáng sớm”.

Đối với ngư dân, thuyền không chỉ là phương tiện mưu sinh, mà còn là “người bạn”, một “vị thần” cùng họ đạp sóng ra khơi. Cứ vào dịp cuối năm và đầu năm ngư dân lại tổ chức cúng thuyền để tạ ơn “người bạn” của mình, để cầu “thần thuyền” bảo vệ và che chở họ trong mỗi chuyến ra khơi. “Tết thuyền” mang ý nghĩa về tâm linh, ngư dân tin tưởng rằng nếu làm như thế “thần thuyền” sẽ bảo vệ họ khỏi sóng dữ, tai ương, cũng là niềm tin để ngư dân vững vàng trong mỗi chuyến ra khơi. Theo thường lệ, kết thúc một năm đi biển tàu thuyền của ngư dân từ các ngư trường cập bến. Họ sẽ làm vệ sinh tàu thuyền sạch sẽ, mang ngư lưới cụ về nhà giặt giũ. Khi lưới đã khô ráo, họ vá lưới, sửa chữa và sơn mới tàu thuyền. Sau đó, gia đình thuyền trưởng sẽ sắm mâm lễ và tiến hành cúng tất niên thuyền. “Tết thuyền” được chia làm 3 phần: Phần một được tổ chức vào các ngày từ đầu tháng Chạp đến 20 tháng Chạp được gọi là tất niên thuyền, tạ ơn thuyền sau một năm chịu bao sóng dữ vươn khơi mưu sinh cùng ngư dân. Phần hai được gọi là cúng thuyền diễn ra vào sáng 30 tháng Chạp đến hết ngày mùng 2 Tết Nguyên đán.

Theo đó, đến sáng ngày 30 tháng Chạp gia đình các thuyền trưởng sẽ làm lễ ra thuyền để cúng. Sau đấy gia đình của thuyền trưởng, thuyền viên sẽ cùng nhau quây quần ăn uống. Kể cho nhau nghe những câu chuyện vui buồn sau một năm ra khơi. Đây còn là dịp để chủ thuyền cảm ơn các thuyền viên đã đồng hành cùng mình trong những chuyến ra khơi. Ngư dân Lê Văn Hai (xã Quảng Nham, Quảng Xương) cho biết: “Sáng 30 Tết chúng tôi còn trịnh trọng treo hai lá cờ Tổ quốc lên trụ gỗ trước mũi và trên mui thuyền. Cờ Tổ quốc là biểu tượng linh thiêng không thể thiếu trên mỗi tàu thuyền của ngư dân. Cờ tung bay trong gió như thêm ý chí cho mình vững tâm ra khơi”.

 Tàu thuyền cập bến, ngư dân dọn dẹp ngư lưới cụ.jpg

Tàu thuyền cập bến, ngư dân dọn dẹp ngư lưới cụ.

Được biết, đối với ngư dân huyện Hậu Lộc ngoài việc cúng thuyền trên tàu, họ còn tổ chức một buổi lễ cúng trong cụm di tích nghè Diêm Phố (thôn Ninh Phú, xã Đa Lộc). Tại đây, đầu tiên các lão ngư cùng với chủ tế dựng cây nêu và treo cờ lên sau đó mới bắt đầu sửa soạn các vật cúng, thắp nhang. Chủ tế ở địa phương sẽ đại diện cho các ngư dân đứng ra làm lễ cầu khấn thần linh phù hộ cho anh em trong làng, ngoài xã đi đánh bắt xa bờ được kết quả tốt, thu được nhiều tôm, cá và đặc biệt là đi đến nơi về đến chốn.

Sau thời gian vui xuân, đón tết, các ngư dân ven biển lại hối hả “mở biển” chuẩn bị mùa đánh bắt mới. Ngay sau tục lệ “mở biển”, những con tàu đánh cá của ngư dân bắt đầu lướt sóng ra khơi. “Mở biển” là một tục lệ đẹp có từ lâu đời của ngư dân. Tục lệ “mở biển” mang ý nghĩa của “lễ xuất quân” cho một mùa vụ hải ngư mới. Với ngư dân, ngày “mở biển” vô cùng quan trọng bởi những chuyến đi biển đầu năm bao giờ cũng chở nặng ước mong của cả dân làng, mong trời yên biển lặng, tàu thuyền đánh bắt được nhiều cá, tôm, ngư dân như càng được tiếp thêm sức mạnh trong công cuộc chinh phục biển khơi, bảo đảm hoạt động khai thác nguồn lợi hải sản.

Qua trao đổi với một số chủ tàu chúng tôi được biết, trước giờ xuất bến, chủ tàu thường làm lễ cúng cá ông, cúng thuyền, cúng bến trước khi cho tàu nhổ neo. Cúng xuất bến đầu chuyến ra khơi là cúng vị thần canh bến. Nếu như cá ông che chở, bảo vệ cho ngư dân trên biển, thì thần canh bến bảo vệ cho tàu thuyền an toàn khi neo đậu. Vì vậy, khi rời đi, ngư dân sắm sửa lễ vật để cảm ơn thần canh bến và cầu mong bình an, may mắn cho chuyến đi. Giờ khởi hành được ngư dân mặc định phải là giờ hơn theo quan niệm “đi hơn, về kém” của cha ông.

Xuân đã về trên vùng biển xứ Thanh lộng gió. Một mùa biển mới đang đến với ngư dân, với sự can trường cùng lòng quyết tâm bám giữ ngư trường hứa hẹn sẽ mang đến cho ngư dân một mùa biển thắng lợi.

Đông Hoàng

0 Bình luận
Ý kiến bạn đọc
1