VanHoaDoiSong

Những phong tục truyền thống trong ngày Tết cổ truyền Việt Nam

Những phong tục truyền thống trong ngày Tết cổ truyền Việt Nam

Những phong tục truyền thống trong ngày Tết cổ truyền Việt Nam

Từ bao đời nay, dù trải qua bao biến cố thăng trầm của lịch sử, Tết Nguyên Đán vẫn được người Việt lưu giữ và trân trọng những nét đẹp truyền thống. Đặc biệt là mỗi dịp khi Tết đến Xuân về. Trong bài viết sau đây mình sẽ tổng hợp những phong tục ngày Tết để giúp bạn hiểu hơn về nét đẹp văn hóa Việt!

Cúng ông Công ông Táo

Theo truyền thống tín ngưỡng dân gian Việt Nam, ngày Tết ông Công ông Táo là ngày 23 tháng Chạp hằng năm tức ngày 23/12 âm lịch. Vào ngày này, nhà bếp – nơi thờ ông Táo, sẽ được dọn dẹp sạch sẽ để bày biện cúng.

Lễ cúng thường phải có cá chép vàng để tiễn ông về trời, mong ông sẽ báo cáo với Ngọc Hoàng những điều tốt đẹp của gia chủ một năm vừa qua.

Cúng ông Công ông Táo

Gói bánh chưng, bánh tét

Bánh chưng, bánh tét là hai món ăn truyền thống của người Việt trong mỗi dịp Tết đến xuân về. Ở miền Bắc người dân sẽ gói bánh chưng, còn miền Nam gói bánh tét.

Công việc gói bánh trải qua nhiều công đoạn, cần sự hợp tác của nhiều người, mỗi người phụ trách một khâu như rửa lá, lau lá, vo gạo, ngâm gạo, nấu đậu, ướp thịt,… Cuối cùng là khoảnh khắc cả gia đình cùng nhau ngồi trông nồi bánh, ôn chuyện cũ – bàn chuyện mới, sum họp đầm ấm.

Gói bánh chưng, bánh tét

Chuẩn bị mâm ngũ quả

Mỗi dịp tết đến, bên cạnh bánh chưng, hoa mai, hoa đào thì mâm ngũ quả là một trong những thứ quan trọng bày trên bàn thờ gia tiên của người Việt. Nó là lễ vật dâng cúng tổ tiên thể hiện lòng hiếu thảo và gửi gắm ước mong những điều tốt lành của gia chủ trong năm mới.

Chuẩn bị mâm ngũ quả

Mỗi vùng miền sẽ có một cách chọn quả khác nhau. Ví dụ như ở miền Bắc, người ta thường chuẩn bị mâm ngũ quả gồm các loại như chuối, bưởi, đào, hồng, quýt. Còn với người miền Trung, họ sẽ lựa chọn trái cây theo tiêu chí mùa nào thức nấy. Riêng người miền Nam thì thường sẽ bày năm loại quả cầu, dừa, đu đủ, xoài, sung với mang ý nghĩa “Cầu vừa đủ xài, sung túc”.

Dọn dẹp bàn thờ tổ tiên, nhà cửa

Đối với người dân Việt Nam, việc tân trang nhà cửa trước Tết có ý nghĩa xóa bỏ những bụi bặm, sự không may mắn của năm cũ để năm mới mọi thứ trở nên gọn gàng, tốt đẹp hơn. Đây còn là dịp để các thành viên trong gia đình có cơ hội gắn kết cùng nhau để chăm sóc và trang hoàng cho tổ ấm.

Dọn dẹp bàn thờ tổ tiên, nhà cửa

Thăm mộ ông bà (Tảo mộ)

Tảo mộ ngày Tết là một trong những phong tục tốt đẹp của người Việt Nam, nhắc nhở con người về tấm lòng hiếu thảo, sự biết ơn đối với ông bà, tổ tiên. Đây còn là một hoạt động mang tính dòng tộc rõ nét.

Thăm mộ ông bà (Tảo mộ)

Hằng năm, cứ từ khoảng 20 tháng chạp đến chiều 30 Tết, mỗi gia đình Việt Nam lại thực hiện nghi thức tảo mộ. Trong quan niệm của người dân, khi năm mới đến, mọi thứ đều phải được sửa sang cho mới mẻ, kể cả với những người đã khuất.

Mua sắm thức ăn, hoa quả Tết

Vào những ngày đầu năm, người ta thường sắm sửa, trang bị đồ mới cho gia đình mình với hy vọng năm mới, khởi đầu mới vạn sự như ý. Thức ăn thịt cá, bánh kẹo, hoa quả,… đầy đủ các loại hàng hóa được mua bán tấp nập. Đi chợ Tết với một giỏ đầy đồ từ lâu đã là một hình ảnh quen thuộc với người Việt.

Mua sắm thức ăn, hoa quả Tết

Dựng cây nêu đón Tết

Từ bao đời nay, trong số những phong tục tín ngưỡng của người Việt Nam ngày Tết Nguyên đán, việc dựng cây nêu trước nhà đã trở thành một nét đẹp đối với con người, dân tộc Việt.

Mọi nhà sẽ dựng cây nêu, trên cây nêu sẽ treo đèn lồng vào buổi tối để soi đường cho hương linh ông bà tổ tiên về đón tết cùng con cháu. Qua đó, nói lên ý nghĩa cao quý  là tinh thần hiếu đạo, tưởng nhớ ông bà tổ tiên.

Dựng cây nêu đón Tết

Cúng tất niên

Hàng năm, để kết thúc một năm cũ qua đi và chào đón một năm mới với nhiều may mắn sắp đến, người Việt Nam thường có tục lệ cúng tất niên (hay còn được gọi là Lễ Tết Niên) như một dấu mốc quan trọng. Theo tiếng Hán, Tất nghĩa là xong, Niên là năm. Chính vì vậy, Tất Niên là kết thúc 365- 366 ngày của một năm để bước sang một năm mới.

Cúng tất niên

Cúng rước ông bà

Vào ngày 30 tháng Chạp, khi mọi công đoạn dọn dẹp chuẩn bị đón Tết gần như hoàn thành, nhà nhà bắt đầu thực hiện phong tục cúng rước ông bà về ăn tết cùng gia đình hay còn gọi là lễ đón ông bà tổ tiên.

Cúng rước ông bà

Cúng rước ông bà tổ tiên ngày 30 tết không chỉ là phong tục truyền thống mà còn là nét đẹp văn hóa của người Việt. Ý nghĩa của việc cúng rước là thể hiện sự biết ơn, tưởng nhớ của con cháu đối với ông bà tổ tiên cũng như những người đã khuất trong gia đình.

Đón giao thừa

Giao thừa là thời điểm chuyển tiếp giữa ngày cuối cùng của năm cũ sang ngày đầu tiên của năm mới. Từ “giao thừa”, có nghĩa là cũ giao lại, mới tiếp lấy – lúc năm cũ qua, năm mới đến.

Đón giao thừa

Với người Việt Nam, giao thừa là phút giây thiêng liêng. Vào đêm 30 Tết, hay còn gọi là đêm trừ tịch, được coi là khoảng thời gian thiêng liêng nhất của năm khi các gia đình sum họp, chuẩn bị đón năm mới với những điều tốt lành sẽ đến và tiễn trừ năm cũ.

Còn gì hạnh phúc hơn khi được cùng những người thân yêu nhất đón khoảnh khắc đầu tiên của năm mới đúng không?

Khai bút đầu năm

Cũng như nhiều nghi lễ trong dịp Tết, nhiều người chọn ngày đẹp khai bút đầu xuân với hy vọng 1 năm học hành tấn tới, sự nghiệp thuận lợi, vạn sự đều đạt được thành công như ý. Những nét chữ đầu tiên của năm thường gửi gắm mong muốn về những điều tốt lành, may mắn, hạnh phúc trong năm mới. Đồng thời cũng thể hiện sự tôn trọng chữ nghĩa và đề cao sự học của người Việt.

Khai bút đầu năm

Phong tục xông đất

Theo quan niệm truyền thống của người Á Đông từ xa xưa, “có thờ có thiêng có kiêng có lành”. Vì vậy mỗi khi bước sang năm mới, vào mùng 1 Tết, tất cả mọi người đều phải chú ý từ lời ăn, tiếng nói cho đến việc xuất hành.

Phong tục xông đất

Người Việt tin rằng việc xông đất cũng không ngoại lệ, nó ảnh hưởng sâu sắc tới vận mệnh, công việc làm ăn của gia đình trong cả năm. Người ta tin rằng, nếu ngày mùng 1 mọi chuyện suôn sẻ thì cả năm sẽ được an lành, nhiều điều may mắn, vạn sự như ý.

Chúc tết và mừng tuổi

Mừng tuổi ngày đầu năm là một phong tục văn hóa tốt đẹp của người Việt cũng như nhiều nước, với mong muốn có thế nhận được nhiều may mắn và những điều tốt đẹp nhất đến với nhau vào ngày đầu năm mới.

Chúc tết và mừng tuổi

Những phong lì xì thường có màu đỏ, người châu Á quan niệm rằng màu đỏ tượng trưng cho sự may mắn, cát tường nhất trong các màu. Bên cạnh đó mừng tuổi đầu năm còn tượng trưng cho tài lộc, dù là người nhận hay người cho đi càng nhiều thì chứng tỏ tài lộc bạn nhận được rất nhiều.

Phong tục xuất hành

Đầu năm mới ngoài tục xông đât, người Việt còn có tục xuất hành. Xuất hành là đi ra khỏi nhà trong ngày đầu năm để đi tìm cái may mắn cho mình và gia đình.

Trước khi xuất hành, người ta phải chọn ngày, giờ và các phương hướng tốt để mong gặp được các quý nhân, tài thần, hỷ thần,… Thông thường, người dân theo các hướng tốt sẽ xuất hành đi lễ chùa, đền hoặc đi chúc Tết.

Phong tục xuất hành

Đi lễ chùa, hái lộc đầu năm

Tết là dịp để mọi người cùng nhau nghỉ ngơi, thư giãn sau một năm làm việc, ngược xuôi làm ăn vất vả. Đây cũng là dịp để cùng nhau đi lễ chùa (đi lễ đầu xuân) cầu mong cho gia đình an khang – thịnh vượng, vừa vãn cảnh chùa để tâm hồn thư thái, chào đón một năm mới yên vui, thái bình.

Hái lộc cũng là một hoạt động thường thấy. Người ta sẽ ngắt các nhành non mới nhú mang về nhà như một biểu tượng của sự tươi mới, may mắn.

Đi lễ chùa, hái lộc đầu năm

Xin chữ đầu năm

Ngày xuân, đối với người Việt, là ngày khởi đầu của năm mới, cũng là khởi đầu của mọi sự mới. Chính vì thế, người ta mong muốn bản thân, gia đình có được những điều tốt đẹp, khởi sắc hơn. Tục xin chữ – cho chữ, có lẽ bắt nguồn từ những người hiếu học, trân trọng con chữ đẹp, nên ngày xuân xin về, như xin một thứ phúc lộc may mắn, giỏi giang.

Xin chữ đầu năm

Mâm cỗ đầu năm

Mâm cỗ ngày Tết là một trong những nét đẹp truyền thống vào những ngày đầu năm của người Việt. Ở mỗi nhà vào những ngày Tết Nguyên đán đều phải có 1 mâm cỗ để kính nhớ tổ tiên, ông bà và thể hiện mong ước cho một năm mới sung túc, thịnh vượng. Mỗi vùng miền sẽ có mâm cỗ ngày đầu xuân với nhiều món ăn riêng biệt.

Mâm cỗ đầu năm

Màu của năm mới

Khi nói về các màu sắc ngày Tết, chúng ta thường sẽ hiểu rằng các màu sắc này đều sẽ mang đến một ý nghĩa tốt lành. Chúng tượng trưng cho những hy vọng, mong muốn được nhiều điều tốt lành vào năm mới đến. Những màu sắc quen thuộc ngày Tết là đỏ, vàng,… và kị các màu trắng đen.

Màu của năm mới

Cúng sao, giải hạn

Trong quan niệm của người Á Đông, theo vòng quay của sao Thái Tuế, mỗi người sinh ra đều có một vì sao chiếu mệnh tùy theo năm.

Cúng sao, giải hạn

Trong 9 ngôi sao có sao tốt, có sao xấu. Năm nào bị sao xấu chiếu mệnh, con người sẽ gặp phải chuyện không may, ốm đau, bệnh tật,… gọi là vận hạn, nặng nhất là “Nam La hầu, nữ Kế đô”, phải tìm cách giải. Còn nếu năm đó được sao tốt chiếu mệnh thì sẽ làm lễ dâng sao nghênh đón.

Vía Thần Tài mùng 10

Trong tín ngưỡng dân gian, ai cũng tin rằng Thần Tài mang lại tiền bạc hay của cải cho mỗi gia đình. Vì vậy mỗi gia đình, nhất là các gia đình mua bán hay kinh doanh đều có bàn thờ Thần tài. Và người ta tin rằng trong ngày Vía Thần Tài mùng 10 tháng Giêng hằng năm, nếu sắm lễ thờ cũng sẽ rước lộc may mắn cho cả năm.

Vía Thần Tài mùng 10

Trên đây là bài viết tổng hợp những phong tục ngày Tết cổ truyền Việt Nam. Hy vọng thông qua bài viết này, bạn đã có cho mình những kiến thức bổ ích. Chúc bạn và gia dình sẽ đón một mùa Tết và năm mới bình an. Đừng quên chia sẻ bài viết với mọi người bạn nhé!

Exit mobile version