GMT+7
Trang chủ / Chuyên mục khác / 990 năm Danh xưng Thanh Hóa

Nhân lên niềm tin, khát vọng xây dựng Thanh Hóa giàu đẹp, văn minh

Đăng lúc: 06/02/2019 14:00 (GMT+7)

- Trong diễn trình lịch sử dựng nước và giữ nước vẻ vang của dân tộc Việt Nam, địa dư của miền đất Thanh Hóa khá ổn định, hầu như không có sự sáp nhập hay chia tách lớn kể từ bộ Cửu Chân, một trong 15 bộ thời các vua Hùng.

 Tượng đài Anh hùng dân tộc Lê Lợi.jpg

Tượng đài Anh hùng dân tộc Lê Lợi, người làm rạng danh lịch sử dân tộc.

Thanh Hóa tự hào là vùng đất khởi nghiệp của nhiều triều đại quân chủ (triều Tiền Lê, triều Hồ, triều Hậu Lê và triều Nguyễn), là đất “thang mộc” của các dòng chúa Trịnh, chúa Nguyễn. Xứ Thanh - quê hương của các anh hùng hào kiệt đã làm rạng danh không chỉ riêng xứ Thanh mà là niềm tự hào của cả dân tộc như: Bà Triệu, Lê Hoàn, Lê Lợi... và những danh nhân văn hoá: Khương Công Phụ, Lê Văn Hưu, Lương Đắc Bằng, Đào Duy Từ... Chính họ biểu hiện cho những giá trị văn hoá Việt nói chung và sắc thái văn hoá xứ Thanh nói riêng. Xứ Thanh đồng thời cũng là kinh đô của các triều đại nhà Hồ (Tây Đô), thời Lê Trung Hưng (Kinh đô Vạn Lại - Yên Trường), đất kinh kỳ ấy đã đem đến cho xứ Thanh sự ảnh hưởng và tiếp cận về chính trị, kinh tế, văn hoá của các thời đại phong kiến lúc bấy giờ. Những người con của xứ Thanh đã từng tiên phong trong việc giữ vững cương vực đất nước và mở mang sơn hà, xã tắc.

Thanh Hóa trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam vốn có nhiều tên gọi khác nhau qua từng thời kỳ, như Cửu Chân bộ thời Hùng Vương; Tượng quận thời Tần; Cửu Chân quận thời Hán; thời Ngô được chia làm hai quận: Cửu Chân Cửu Đức; đến đời Lương Vũ Đế (502 - 549), vùng phía bắc quận Cửu Chân được tách ra, lập làm Ái Châu. Thời Tùy (589 - 617), Ái Châu lại lệ vào quận Cửu Chân. Đến nhà Đường (618 - 907) thì tách ra làm hai quận Ái Châu và quận Cửu Chân. Năm Thuận Thiên thứ nhất (1010), Lý Thái Tổ đổi 10 đạo trong cả nước làm 24 lộ, Châu Hoan (Nghệ An nay) và Châu Ái (Thanh Hóa nay) làm trại...

Là mảnh đất có bề dày truyền thống, lịch sử, Thanh Hóa được ghi chép lại trong nhiều bộ chính sử, địa chí, văn bia, thư tịch và các công trình nghiên cứu từ thời cổ, trung đại đến thời cận hiện đại. Nhiều vấn đề về lịch sử Thanh Hóa trong tiến trình lịch sử dân tộc đã được nghiên cứu đầy đủ, toàn diện và sáng tỏ. Tuy nhiên, thời điểm ra đời của địa danh Thanh Hóa với tư cách đơn vị hành chính trực thuộc Trung ương có rất ít tài liệu ghi chép và sự nhất quán chưa cao. Vì vậy, việc xác định thời điểm ra đời của Danh xưng Thanh Hóa, gắn với sự phát triển của mảnh đất này trong suốt chiều dài lịch sử là việc làm cần thiết.

Nhận thức rõ được việc xác định thời điểm ra đời danh xưng Thanh Hóa có ý nghĩa rất quan trọng không chỉ đáp ứng lòng mong đợi của nhân dân Thanh Hóa, không chỉ là sự kiện in dấu ấn lịch sử về miền đất "địa linh nhân kiệt" trong lịch sử dân tộc, mà còn là niềm tự hào, nguyện vọng chính đáng, giá trị tinh thần to lớn, để nhân dân các dân tộc Thanh Hóa phát huy mạnh mẽ truyền thống vẻ vang của mình trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm nay mà còn cho cả mai sau. Vì vậy, việc nghiên cứu xác định dấu mốc quan trọng xuất hiện thời điểm ra đời Danh xưng Thanh Hóa với tư cách đơn vị hành chính trực thuộc Trung ương được đặt ra từ lâu nhưng gặp nhiều khó khăn do nguồn tư liệu quá ít, song với sự chỉ đạo quyết liệt của lãnh đạo tỉnh, tích cực tham mưu của các cơ quan chức năng, với trách nhiệm cao và tấm lòng yêu mến Thanh Hóa, nhiều năm qua, các nhà khoa học trong và ngoài tỉnh đã dành nhiều thời gian, công sức và tâm huyết để nghiên cứu, luận giải nhiều dấu mốc về tên gọi “Danh xưng Thanh Hóa” và "Danh xưng Thanh Hóa xuất hiện từ khi nào".

 Đền Bà Triệu.jpg

Đền Bà Triệu. (Ảnh: Hữu Ngôn)

Trước tháng 5/2017, để xác định năm xuất hiện Danh xưng Thanh Hóa với tư cách là đơn vị hành chính trực thuộc Trung ương, Thanh Hoá đã tổ chức hai cuộc Hội thảo khoa học bàn về Danh xưng Thanh Hoá. Cuộc Hội thảo lần thứ nhất với tiêu đề Bàn về sự ra đời của Danh xưng Thanh Hóa diễn ra vào tháng 10/2010 do Ban Nghiên cứu và Biên soạn lịch sử Thanh Hóa cùng Hội Khoa học Lịch sử Thanh Hóa phối hợp tổ chức. Cuộc Hội thảo này không thu được mấy kết quả mà chỉ là bước đầu khơi gợi vấn đề để những người làm công tác lịch sử tiếp tục tìm tòi, nghiên cứu về sự ra đời của Danh xưng Thanh Hóa. Cuộc Hội thảo lần thứ hai với tiêu đề Thanh Hóa - đơn vị hành chính trực thuộc Trung ương, khởi đầu và diễn biến được tổ chức vào ngày 24/11/2011 do Sở VH,TT&DL Thanh Hóa phối hợp với Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam đồng chủ trì. Nhìn chung các nhà khoa học đều thừa nhận, Thanh Hóa là đơn vị hành chính trực thuộc Trung ương từ rất sớm, nhưng cụ thể từ khi nào, năm nào vẫn còn nhiều ý kiến trái ngược nhau vì thiếu tư liệu đáng tin cậy, thậm chí các nguồn tài liệu ghi chép mâu thuẫn với nhau. Qua nguồn tài liệu văn bia, thư tịch, theo cách hiểu của mình, các nhà nghiên cứu đưa ra nhiều thời điểm khác nhau về sự xuất hiện Danh xưng Thanh Hóa là năm 1029, năm 1082 và năm 1111... song chưa có kết quả khả quan, tin cậy.

Để xác định thời gian ra đời gắn với sự phát triển của miền đất “địa linh nhân kiệt”, đáp ứng nguyện vọng của cán bộ và nhân dân trong tỉnh, nhân lên niềm tự hào về truyền thống lịch sử cách mạng hào hùng của nhân dân trong tỉnh xây dựng đất nước, quê hương giàu mạnh, văn minh; Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thanh Hóa giao nhiệm vụ cho Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy phối hợp với các cơ quan nghiên cứu về sử học để xác định, làm rõ Danh xưng Thanh Hóa. Với sự chỉ đạo quyết liệt của lãnh đạo tỉnh, cuộc Hội thảo lần thứ 3 được tổ chức ngày 23/5/2017 do Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy tỉnh Thanh Hoá phối hợp với Viện Sử học và Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam với chủ đề: Danh xưng Thanh Hoá có từ bao giờ và những cứ liệu lịch sử. Ban Tổ chức đã nhận được 23 bản tham luận của các nhà nghiên cứu ở các viện nghiên cứu, trường đại học ở Trung ương, ở Thanh Hoá và ở Huế.

Tại Hội thảo, phần lớn các ý kiến tập trung vào niên đại: năm 1029. Năm 1029 là căn cứ vào ghi chép của Khâm định Việt sử thông giám cương mục. Căn cứ vào bộ chính sử quan trọng thứ hai của lịch sử Việt Nam (sau Toàn thư) là sách Cương mục thì địa danh hành chính Thanh Hóa xuất hiện vào năm Thiên Thành thứ 2 triều Lý Thái Tông (1029). Cụ thể, tại tờ 20, quyển 21 sách Cương mục có đoạn chép về Thanh Hóa: "Xưa, thời Hùng Vương là quận Cửu Chân, đời Tần thuộc Tượng quận, đời Hán là quận Cửu Chân, đời Ngô - Tấn - Tống cũng theo đó [là Cửu Chân]. Đời Lương Vũ đế đổi Cửu Chân làm Ái Châu, đời Tùy trở lại tên gọi là quận Cửu Chân. Đời Đường thì phân tách và bố trí thành hai quận Ái Châu và Cửu Chân. Triều Đinh, Lê gọi là Ái Châu. Triều Lý đổi là trại. Năm Thiên Thành thứ hai (1029) đổi làm Thanh Hoá phủ)". Với các cứ liệu hiện có, và được ghi chép cụ thể ở Cương mục, thời điểm bắt đầu tên gọi Thanh Hóa với tư cách là một đơn vị hành chính phủ Thanh Hóa xuất hiện vào năm 1029, năm Thiên Thành thứ 2 (1029) đời vua Lý Thái Tông.

Năm 1029 là năm xuất hiện sớm nhất của Danh xưng Thanh Hóa với tư cách là đơn vị hành chính trực thuộc chính quyền Trung ương thuộc quốc gia Đại Việt. Toàn bộ không gian lãnh thổ và địa giới phủ Thanh Hóa thời bấy giờ về cơ bản ổn định như ngày nay. Đây chính là kết quả của quá trình nghiên cứu âm thầm, tranh luận và dày công của các nhà khoa học, các nhà nghiên cứu lịch sử trong suốt một thời gian dài để đi đến thống nhất cao. Quan điểm chọn mốc 1029 là năm xuất hiện Danh xưng Thanh Hóa đã nhận được sự đồng thuận của Hội Khoa học Lịch sử ViệtNam, Viện sử học và các nhà khoa học, đáp ứng lòng mong đợi của cán bộ và nhân dân tỉnh nhà.

Việc xác định năm 1029 là năm xuất hiện Danh xưng Thanh Hóa với tư cách là đơn vị hành chính trực thuộc Trung ương là một "dấu mốc lịch sử "của tỉnh nhà để Đảng bộ, chính quyền, quân và dân các dân tộc trong tỉnh  thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" đối với các thế hệ cha ông đã có công tạo dựng, gìn giữ, bảo vệ quê hương; nhận thức đầy đủ, sâu sắc và tôn vinh các giá trị lịch sử, truyền thống cách mạng của miền đất "địa linh, nhân kiệt", tự hào, phát huy truyền thống lịch sử dựng nước và giữ nước vẻ vang của dân tộc.

Cùng với việc xác định danh xưng, qua các cuộc hội thảo khoa học, ngày 8/5/2019 được xác định là thời điểm chính tổ chức kỷ niệm 990 năm Danh xưng Thanh Hóa (1029 - 2019). Thông qua lễ kỷ niệm, không chỉ giúp người dân Thanh Hóa, bạn bè trong nước và quốc tế hiểu rõ thời điểm, dấu mốc lịch sử và sự ra đời của Danh xưng Thanh Hóa, mà còn thêm một lần nữa khẳng định thêm những giá trị truyền thống quý báu của miền đất xứ Thanh - địa linh nhân kiệt trong diễn trình của lịch sử dân tộc; miền đất có bề dày truyền thống lịch sử hào hùng, miền đất văn chương và khoa bảng, với những con người yêu quý cuộc sống thanh bình, giàu tài năng và sáng tạo, với khí phách anh hùng và cách mạng làm đẹp cho đời, rạng danh quê hương, xứ sở.

 Đền Đồng Cổ.jpg

Đền Đồng Cổ (Yên Định) ghi đậm dấu ấn về một vị thần hộ quốc. (Ảnh: N.H)

Phát huy truyền thống dựng nước và giữ nước của các thế hệ tiền nhân,  từ ngày Đảng ra đời và lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng bộ và nhân dân Thanh Hóa cùng với cả nước đã góp phần làm nên chiến thắng Điện Biên "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu" và đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh khen ngợi “Bây giờ tiếng Việt Nam đến đâu, tiếng Điện Biên Phủ đến đó. Tiếng Điện Biên Phủ đến đâu, đồng bào Thanh Hóa cũng có một phần vinh dự đến đó". Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, Thanh Hóa là hậu phương cung cấp sức người, sức của cho các chiến trường giành thắng lợi; trực tiếp chiến đấu, làm nên những chiến thắng Hàm Rồng, Đò Lèn, Lạch Trường, Phà Ghép..., nhiều người con ưu tú đã chiến đấu, hy sinh anh dũng đánh đuổi kẻ thù xâm lược, giải phóng Miền Nam, thống nhất non sông, xây dựng đất nước ta ngày càng đàng hoàng, to đẹp.

Trong công cuộc đổi mới, bằng đường lối phát triển đúng đắn và nỗ lực phấn đấu không ngừng, đến nay Thanh Hóa đã có những bước tiến thần tốc, đạt được nhiều thành tựu quan trọng toàn diện trên tất cả các lĩnh vực đời sống xã hội, xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh.

Truyền thống lịch sử, cách mạng của dân tộc và của quê hương là nguồn cội sức mạnh, động lực tinh thần to lớn để Đảng bộ, chính quyền, nhân dân tỉnh Thanh Hóa phấn khởi, tin tưởng, tự hào, đồng lòng, chung tay, góp sức phấn đấu thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII, thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVIII. Đó là "Tiếp tục nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng bộ, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân; tranh thủ thời cơ, vận hội mới, phát triển kinh tế nhanh và bền vững; nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân; phấn đấu đến năm 2020 trở thành tỉnh khá của cả nước, đến năm 2030 cơ bản trở thành tỉnh công nghiệp theo hướng hiện đại". Tập trung huy động tối đa các nguồn lực để đầu tư xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, nhất là thu hút đầu tư vào Khu Kinh tế Nghi Sơn và các khu công nghiệp, tạo bước đột phá để phát triển kinh tế, bảo đảm tăng trưởng nhanh và bền vững. Tiếp tục chuyển dịch mạnh cơ cấu kinh tế theo hướng tích cực, hiện đại trên cơ sở ứng dụng những tiến bộ khoa học - công nghệ vào sản xuất. Nâng cao chất lượng hàng hóa; đa dạng hóa các loại hình dịch vụ; thu hút các nguồn lực đầu tư cho nông nghiệp, nông thôn, gắn với xây dựng nông thôn mới. Chú trọng phát triển nguồn nhân lực; quan tâm đầu tư cho khoa học, công nghệ đáp ứng nhu cầu phát triển và công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Bảo đảm an sinh xã hội; chăm lo gia đình chính sách, người có công và nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân...

Phát huy sức mạnh của truyền thống lịch sử và cách mạng, với những thành tựu to lớn đã đạt được và những kinh nghiệm quý báu; Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc tỉnh Thanh Hóa đoàn kết một lòng, ra sức thi đua, nỗ lực phấn đấu hoàn thành thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh, xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh toàn diện; xây dựng Thanh Hóa phát triển nhanh hơn, mạnh mẽ hơn, ngày càng thịnh vượng, văn minh sớm trở thành “Tỉnh kiểu mẫu” như sinh thời Bác Hồ kính yêu hằng mong muốn.

TS. Hoàng Bá Tường (Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy)

0 Bình luận
Ý kiến bạn đọc
1