GMT+7
Trang chủ / Dân tộc - Miền núi

Phát huy giá trị văn hóa truyền thống vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Đăng lúc: 14/10/2019 17:00 (GMT+7)

- Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn “Đồng bào Kinh hay Thổ, Mường hay Mán, Gia Rai hay Ê Đê, Xê Đăng hay Ba Na và các dân tộc khác, đều là con cháu Việt Nam, đều là anh em ruột thịt. Chúng ta sống chết có nhau, phải kính trọng nhau, phải giúp đỡ nhau để mưu cầu hạnh phúc chung của chúng ta và con cháu chúng ta. Sông có thể cạn, núi có thể mòn, nhưng lòng đoàn kết của chúng ta không hề giảm bớt”. Khắc ghi lời dạy của Người, những năm qua, đồng bào các DTTS trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa luôn sát cánh, đồng hành cùng nhau, chung tay xây dựng vùng miền núi xứ Thanh ngày một phát triển.

Giữ gìn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống

Các dân tộc thiểu số Thanh Hóa có dân số hơn 660.000 người, gồm 6 dân tộc chủ yếu là Mường, Thái, Thổ, Dao, Mông, Khơ Mú sinh sống tập trung ở khu vực miền núi. Toàn vùng có 224 xã, phường, thị trấn với 1.787 thôn, bản, khu phố thuộc 11 huyện miền núi và 7 huyện, thị xã miền xuôi có xã miền núi. Đồng bào các DTTS có truyền thống đoàn kết, yêu nước, gắn bó bên nhau tạo nên sức mạnh để chế ngự thiên nhiên, chống giặc ngoại xâm, gìn giữ bản làng, quê hương, đất nước. Mỗi dân tộc đều có bản sắc văn hóa riêng làm phong phú thêm nền văn hóa cộng đồng các dân tộc Việt Nam trên quê hương Thanh Hóa.

 Đồng bào DTTS luôn giữ gìn và phát huy các gia trị văn hóa truyền thống.jpg

Đồng bào DTTS luôn giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.

Trong suốt chiều dài lịch sử của dân tộc, cùng với đồng bào cả nước, đồng bào các DTTS Thanh Hóa luôn nêu cao truyền thống yêu nước, cách mạng, ra sức thi đua, nỗ lực phấn đấu, vượt qua mọi khó khăn, thử thách, đóng góp xứng đáng cho công cuộc đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu luôn dành sự quan tâm đặc biệt đối với Thanh Hóa và vùng miền núi của tỉnh. Ngày 21/2/1947, ngay trong lần đầu tiên về thăm Thanh Hóa, người đã viết thư thăm hỏi và động viên đồng bào các dân tộc vùng thượng du Thanh Hóa. Ngày 4/4/1947, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã kí Sắc lệnh số 41 thành lập Ủy ban Hành chính đặc biệt miền thượng du Thanh Hóa, tiền thân của Ban Dân tộc tỉnh Thanh Hóa ngày nay.

Sau hơn 30 năm thực hiện công cuộc đổi mới, được sự quan tâm của Trung ương Đảng, Quốc hội, Chính phủ, của các ban, bộ, ngành Trung ương; sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh, đồng bào các DTTS đã cùng với cấp ủy Đảng, chính quyền, đoàn thể các huyện miền núi triển khai thực hiện có hiệu quả các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước; các chương trình, dự án của Trung ương và của tỉnh đối với vùng miền núi, dân tộc và đã đạt được nhiều thành tựu to lớn trên các lĩnh vực. Đặc biệt, các hoạt động văn hóa, thể thao, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc được giữ gìn, phát huy; nhiều dự án bảo tồn văn hóa các DTTS được triển khai như: Lễ hội Mường Ca Da (Quan Hóa), lễ hội Mường Xia (Quan Sơn), lễ hội Căm Mương, Mường Khô (Bá Thước), lễ hội Nàng Han, Đình Thi (Như Xuân), lễ hội Bàn Bù (Ngọc Lặc)... Các lễ hội sau khi được phục dựng đã duy trì và phát huy tốt, góp phần tạo môi trường sinh hoạt văn hóa lành mạnh cho đồng bào các DTTS.

Miền núi tỉnh Thanh có địa bàn rộng lớn, đã tạo nên sự đa dạng về văn hóa, là nơi bảo lưu những vốn văn hóa nguyên sơ, đầy chất nhân văn, trong đó văn hóa phi vật thể là nét tinh hoa được chắt lọc từ ngàn đời tạo nên bản sắc văn hóa của các dân tộc. Vì vậy, hệ thống di sản văn hóa phi vật thể ở miền núi tỉnh Thanh hết sức phong phú với nhiều hình thức khác nhau, như: Tiếng nói, chữ viết; ngữ văn dân gian; nghệ thuật trình diễn dân gian; các tập quán xã hội, tín ngưỡng và các lễ hội; tri thức và các tập tục liên quan đến tự nhiên, vũ trụ; nghề thủ công truyền thống.

Theo báo cáo tổng kết 10 năm thực hiện Chiến lược phát triển văn hóa Việt Nam đến năm 2020 trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, đã có 12 dự án bảo tồn văn hóa các DTTS được triển khai trên địa bàn tỉnh. Cụ thể là các dự án: Bảo tồn làng Mường truyền thống tại làng Lương Ngọc, Cẩm Thủy; bảo tồn lễ tục Làm vía kéo Xi - dân tộc Mường huyện Cẩm Thủy; lễ Xên người Khơ Mú huyện Mường Lát (2010); kiểm kê khoa học Mo Mường Thanh Hóa (2012); Bảo tồn hát ru dân tộc Mường Thanh Hóa (2013); Bảo tồn hát Khặp của người Thái (2014)... Từ năm 2011 Thanh Hóa đã có nhiều chính sách và cơ chế khuyến khích, tạo điều kiện cho các địa phương sưu tầm, lưu giữ truyền dạy tiếng dân tộc. Đến nay, đã sưu tầm, bảo tồn tiếng Thái và chữ Thái; sưu tầm, biên soạn, xuất bản Từ điển song ngữ Việt - Mường, Việt - Thái; mở lớp dạy chữ Thái trên địa bàn các huyện miền núi.

Ông Lương Văn Tưởng - Trưởng Ban Dân tộc tỉnh Thanh Hóa cho biết: Trong những năm qua, tình hình KT-XH vùng miền núi dân tộc có bước phát triển nhanh, bền vững; đời sống vật chất tinh thần của đồng bào các dân tộc từng bước được nâng lên; các giá trị văn hóa truyền thống được đồng bào DTTS gìn giữ, phát huy góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, các hủ tục, tập quán lạc hậu dần được xóa bỏ. Để đưa vùng dân tộc miền núi sớm đạt trình độ phát triển chung của cả tỉnh; thực hiện có hiệu quả chính sách dân tộc, trong mục tiêu, nhiệm vụ phát triển KT-XH vùng đồng bào DTTS giai đoạn tiếp theo, phấn đấu đến năm 2024 có trên 90% thôn, bản và gia đình đạt chuẩn văn hóa, 100% số thôn, bản có nhà sinh hoạt cộng đồng đạt chuẩn theo tiêu chí của Bộ VH,TT&DL; thực hiện tốt các Nghị quyết của Đảng về xây dựng nền văn hóa và con người văn hóa, bảo đảm yêu cầu “Giữ gìn bản sắc dân tộc phải đi liền với chống lạc hậu, lỗi thời trong phong tục tập quán, lề thói cũ”.

Xuất hiện những tấm gương điển hình

Cùng với công tác bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào DTTS, những năm qua, các huyện miền núi tập trung lãnh đạo, chỉ đạo để phát huy nội lực, thế mạnh của từng địa phương. Huy động đa dạng các nguồn lực cho đầu tư phát triển; thực hiện tốt các chính sách phát triển KT-XH; đẩy mạnh công tác giảm nghèo, nâng cao mức sống của đồng bào DTTS, trọng tâm là đồng bào vùng đặc biệt khó khăn. Trong đó thực hiện có hiệu quả Nghị quyết số 09 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giảm nghèo ở các huyện miền núi tỉnh Thanh Hóa đến năm 2020, gắn với thực hiện Nghị quyết 30a của Chính phủ về hỗ trợ giảm nghèo đối với các huyện miền núi; các chương trình 135, chính sách dân tộc. Đến nay, vùng miền núi Thanh Hóa có huyện Như Xuân ra khỏi danh sách huyện nghèo. Thành quả này thể hiện bản lĩnh, sự năng động nhạy bén, đoàn kết nỗ lực vượt khó của Đảng bộ, chính quyền và sự ủng hộ của nhân dân trên địa bàn huyện Như Xuân.

Từ phong trào thi đua, đã xuất hiện nhiều tấm gương sáng điển hình trong phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, bảo vệ an ninh Tổ quốc, xây dựng nông thôn mới. Nhiều hộ gia đình sản xuất, kinh doanh giỏi, chấp hành các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; đóng góp tích cực vào phát triển KT-XH của địa phương như các gia đình: chị Hà Thị Xinh, dân tộc Mường (Bá Thước); anh Lương Văn Dương, dân tộc Thái (Ngọc Lặc); anh Ngô Xuân Phong, dân tộc Mường (Cẩm Thủy). Nhiều hộ gia đình, dòng họ hiếu học và nhiều thầy cô giáo đã nêu cao tinh thần “tất cả vì học sinh thân yêu”, tuy khó khăn nhưng vẫn say mê sáng tạo, cải tiến phương pháp dạy học và quản lý giáo dục, tiêu biểu như cô Lô Thị Lựu, dân tộc Thái, Hiệu trưởng Trường Dân tộc Nội trú (Như Xuân); cô Lê Thị Hậu, dân tộc Mường, nhà giáo ưu tú (Ngọc Lặc); cô Phạm Thị Hà, dân tộc Mường, giáo viên Trường THPT Thạch Thành I. Nhiều tấm gương “Thầy thuốc như mẹ hiền”, tận tụy với ngành, chăm sóc sức khỏe nhân dân, tiêu biểu như: Bác sỹ, thầy thuốc ưu tú Cao Minh Huấn, dân tộc Mường, BVĐK huyện Bá Thước; Bác sỹ, thầy thuốc ưu tú Phạm Thị Trúc, dân tộc Mường (Ngọc Lặc). Bên cạnh đó, nhiều già làng trưởng bản đã nêu cao tinh thần trách nhiệm, khắc phục khó khăn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao như: Ông Lò Văn Sơ, dân tộc Khơ Mú, Bí thư Chi bộ bản Đoàn Kết, xã Tén Tằn (Mường Lát); ông Sung Văn Cấu, dân tộc Mông, Bí thư, Trưởng bản Xía Nọi, xã Sơn Thủy (Quan Sơn)...

Có thể khẳng định, trong những năm qua, đồng bào các DTTS tỉnh Thanh Hóa đã nỗ lực phấn đấu, tranh thủ sự hỗ trợ của Nhà nước, triển khai thực hiện có hiệu quả các chương trình, dự án, chính sách dân tộc của Trung ương và của tỉnh đã tạo ra động lực mới, khai thác có hiệu quả tiềm năng, thế mạnh của địa phương và đã đạt được những thành tựu quan trọng. Kinh tế vùng DTTS và miền núi duy trì tốc độ tăng trưởng khá, bình quân giai đoạn 2014 - 2018 đạt 8,7%; tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân 2,3%/năm, phong trào xây dựng NTM được quan tâm, đạt kết quả bước đầu quan trọng. Kết cấu hạ tầng KT-XH được đầu tư, nâng cấp đáng kể. Văn hóa - xã hội có chuyển biến tiến bộ, đời sống vật chất tinh thần của đồng bào các dân tộc từng bước được nâng lên, góp phần xây dựng quê hương Thanh Hóa ngày càng phát triển, giàu mạnh.

Đại hội Đại biểu các dân tộc thiểu số tỉnh Thanh Hóa lần thứ III diễn ra chính thức vào 15/10/2019 tại Trung tâm Hội nghị 25B của tỉnh với sự tham dự của 243 đại biểu đại diện cho 66.000 đồng bào DTTS. Đại hội là đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng trong toàn Đảng bộ, toàn quân và toàn dân trong vùng đồng bào DTTS, đáp ứng nguyện vọng chính đáng của đồng bào, góp phần nâng cao nhận thức về công tác dân tộc và thực hiện chính sách “Bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng, giúp nhau cùng phát triển”, tạo khí thế thi đua sôi nổi, đẩy mạnh phát triển KT-XH, đảm bảo QP-AN, hội nhập và phát triển, giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc. Đại hội đánh giá lại kết quả thực hiện Quyết tâm thư Đại hội đại biểu các DTTS tỉnh lần thứ II, đồng thời đề ra mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp thực hiện thắng lợi nghị quyết đại hội Đảng các cấp và Quyết tâm thư Đại hội đại biểu các DTTS lần thứ III; tôn vinh, biểu dương khen thưởng cho các tập thể, cá nhân tiêu biểu trong phong trào thi đua yêu nước giai đoạn 2014 - 2019.

Ngọc Huấn

0 Bình luận
Ý kiến bạn đọc
1