GMT+7
Trang chủ / Tản văn

Mùa xuân ở lại

Đăng lúc: 15/02/2019 09:00 (GMT+7)

 Mùa xuân ở lại.jpg

Tranh minh họa của Mai Huyền.

Mùa xuân mọi cảnh vật đều hoan ca đón mừng nâng niu lộc biếc. Mùa xuân vẫn canh cánh để lại cho nhân gian cái gì nếu không kể từ những hội xuân nở bừng sắc thái văn hóa dân gian các dân tộc. Lễ hội Tung còn (ném còn, bắt còn) rộn reo ở vùng Mường, bản Thái. Múa Rùa, múa chuông đan cài âm thanh chũm chọe ở bản người Dao. Lễ Ten cung (Cúng bản) rộn ràng ở bản Khơ Mú. Thi hát trò vui với Chậm đó ho của vùng người Thổ và âm vang trống chèo, hát bội, chầu văn lan tỏa khắp vùng quê miền xuôi, miền biển.

Đâu đó còn lời nhắn từ trong bài cúng các vật nuôi, công cụ tăng gia sản xuất của mỗi dân tộc vô vàn niềm thiết tha, cởi mở, đầy khát vọng. Hãy cùng thả hồn theo lời ca của dân tộc Thái sau lễ cúng tổ tiên, cúng Vua bếp thì lời cúng các vật nuôi rằng: “Bánh chưng to vuông bốn góc/ Bánh gói vặn như sừng trâu/ Bánh kẹp đôi như vỏ gươm/ Lạt buộc đôi nẹp bằng bặn/ Có bánh ít, bánh rán/ Có rượu siêu rót ra chén nhỏ/ Mật mía rót ra be sành/ Có cơm từ giống nếp của người Thái/ Gạo trắng như bông/ Gạo giã trắng như sao/ Gạo thơm như chuối trổ buồng/ Có cá Pa khỉnh đuôi đỏ/ Cá Pa khánh đuôi vênh/ Cá Chạp chại ngoài suối ăn rêu/ Cá Pa Tết lượn trên đập nước...”.

Người Thổ nâng niu bánh chưng, bánh ít, bánh sừng dê xuống cửa chuồng trâu, bò, gà, lợn đọc lên lời cầu may, cầu lộc để đàn gia súc chóng đông đàn, béo núc như quả bầu, quả bí, rằng: “Năm mới tốt lành/ Bay không ăn cơm canh thì ăn bánh trái/ Bánh chưng nếp cái/ Bánh sừng dê nếp đỏ/ Ăn nhiều bằng đụn rạ/ Ăn thứ lạ chịu rũ lòng lành/ Đẻ con, con chạy qua suối/ Đẻ đàn, đàn lội qua khe... Mùa xuân giục cánh ruộng căng đầy/ Đợi đàn trâu, đàn bò lượm cỏ...”.

Người Mường mong muốn mùa xuân ở lại cùng náo nức chung tay vun xới hoa màu vụ này vụ nữa. Bắt đầu từ lời ca ước ao, trao gửi tâm tình của con người với các công cụ nhà nông rằng: “Năm mới đã trao cho chủ lời dặn phải vững tay cày, phải hay tay cuốc/ Cầm đuốc, đuốc phải sáng/ Nắm dao, dao phải sắc/ Cày lật rạ khôn thêm trăm tuổi/ Bừa trảng mạ khéo thêm nghìn nân/ Giẫm chân trước nên hạt chắc/ Nâng gót sâu nẩy nở hạt vàng/ Mùa xuân ở lại giần, xàng/ Gạo nếp trắng ngà trứng bóc/ Gạo tẻ trắng ngần bẹ chuối non/ Liềm đừng để ăn mòn như răng con trút/ Cầm bút vẽ ra hoa bông mận, bông trăng/ Đừng hái măng đầu nguồn đợi xanh kín núi...”.

Người Mông (Mẹo, Mèo, Hmông) giữ mùa xuân ở lại trong tình ca da diết. Nàng Pàng và chàng Phông ràng ríu khi xuân thì cập kê, rằng: “Xuân ở lại cùng ta đắp mương bên đồi/ Ta bảo mình bừa, mình đã bừa/ Ta bảo mình cày, mình đã cày/ Bây giờ sợi lanh nối lại sợi đay/ Mùa xuân ở lại mình không chết, ta không mất/ Đôi ta như mặt trời, mặt trăng hội ngộ/ Rồi sợi lanh nối chặt sợi gai/ Đôi ta như mặt trăng, mặt trời hòa thuận...” (Tiếng hát tình yêu).

Người Khơ Mú níu mùa xuân ở lại với lễ hội Câu mùa (Rẹc hrệ).

Giữa nương rẫy khoe sắc màu đất núi người Khơ Mú cất lên lời ca rằng: “Xin trời đất phù hộ cho lúa, ngô tươi tốt/ Được như là đống sỏi, đống cát/ Gánh về không xuể, nứt nẻ sọt bung/ Khi cốm thơm nức bản/ Kéo mùa xuân ở lại/ Cùng hát lời Tơm thương thầm, nhớ trộm/ Là ơn gốc lúa bằng gốc lau/ Bông lúa dài so bằng quả núc nác/ Cầu mùa cho hạt bạc/ hạt vàng...”. Lễ Cầu mùa (gieo hạt trên nương) kết thúc, người Khơ Mú yên lòng đón đợi mầm cây lúa, cây ngô đội đất nhoài lên đón mưa xuân và hy  vọng vào mùa màng bội thu đang chờ phía trước.

Mùa xuân còn ở lại với làn điệu dân ca Đông Anh đằm thắm và da diết khi tiết xuân níu kéo lòng người. Người ơi! Hãy cùng nhau đan cài sắc xuân trong dáng tay tung mạ, ướm mạ, chuốt mạ non cùng vào hội làng xuống đồng cấy thi.

Không có cách nào xa lạ khác để níu kéo mùa xuân ở lại bằng tình yêu quê hương đất nước. Từ miền ngược đến miền xuôi và hải đảo xa xôi, ở đâu cũng cảm mến tiết xuân nhuần nhị và bao dung để lộc non nẩy nụ, đâm chồi, để khai hoa kết trái, để mọi vật sinh sôi, để đất lành, chim đậu, để sông núi reo ca nhạc thác trầm vĩ, nhạc suối thổn thức, nác nao.

Bốn mùa hãy chụm lại công kênh cho mùa xuân tồn tại vĩnh hằng.

Vương Anh

0 Bình luận
Ý kiến bạn đọc
1