GMT+7
Trang chủ / Sắc thái xứ Thanh

Hồi sinh chữ Nôm Dao

Đăng lúc: 14/08/2018 12:00 (GMT+7)

- Dân tộc Dao ở Thanh Hóa có khoảng 6.000 người, sinh sống chủ yếu ở Ngọc Lặc, Cẩm Thủy, Mường Lát. Cộng đồng người Dao có tiếng nói và chữ viết riêng. Trong quá trình giao lưu kinh tế, văn hóa, tiếng nói và chữ viết của dân tộc Dao đang có nguy cơ mai một. Tìm giải pháp bảo tồn ngôn ngữ dân tộc Dao là một trong những yêu cầu cấp thiết của các cấp, các ngành, đặc biệt là các địa phương có người Dao sinh sống.

Chữ Nôm của người Dao được xây dựng từ hệ thống ký tự chữ Hán dùng để phiên âm tiếng nói của người Dao. Người Dao trước kia dùng chữ Nôm trong học tập, ghi chép các bài hát dân ca, gia phả, bài cúng, bài thuốc, câu đối, dạy con trẻ về lễ nghĩa, học nghề, di chúc, văn tự... Chữ Nôm còn được dùng phổ biến trong lễ cấp sắc, tết nhảy, cầu mùa, làm nhà...

Hiện nay, giới trẻ đồng bào dân tộc Dao được học tiếng phổ thông, học ngoại ngữ, không học, không nói tiếng dân tộc mình là điều khiến chữ Nôm Dao có nguy cơ mai một. Đứng trước thực trạng chữ Nôm Dao có nguy cơ bị mai một, tỉnh Thanh Hóa đã giao Hội Dân tộc học và Nhân học tỉnh phối hợp các nghệ nhân dân tộc Dao, sưu tầm, biên soạn giáo trình “Bộ tài liệu hướng dẫn dạy và học chữ Nôm - Dao” cho người Dao.  Đồng thời, phối hợp với Sở GD&ĐT tổ chức hội nghị với các sở, ban, ngành liên quan để đóng góp hoàn thiện bộ chữ và chương trình dạy chữ Nôm Dao.

Năm 2015 UBND tỉnh có quyết định phê chuẩn Bộ chữ Nôm Dao Thanh Hóa, việc dạy chữ Nôm Dao được cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương có người sinh sống quan tâm. Đặc biệt, là sự tâm huyết của hội viên Hội Dân tộc và Nhân học tỉnh, việc dạy chữ Nôm Dao có nhiều khởi sắc rõ nét. Năm 2017, Hội đã phối hợp với huyện Ngọc Lặc, Cẩm Thủy, Mường Lát mở 13 lớp học chữ Nôm Dao với 390 học viên.

 Một lớp học chữ Nôm Dao.jpg

Một lớp học chữ Nôm Dao được bế giảng, góp phần quan trọng vào bảo tồn di sản quý báu này.

Tại huyện Cẩm Thủy, bằng sự nỗ lực của cấp ủy Đảng, chính quyền việc bảo tồn và phát huy chữ viết Nôm Dao ở Cẩm Thủy đã đạt những kết quả rất đáng ghi nhận. Lớp học chữ Dao đầu tiên tại thôn Sơn Lập (Cẩm Châu) và làng Ngọc Sơn (Cẩm Sơn) được khai giảng thu hút đông đảo đồng bào dân tộc Dao tham gia. Giáo viên đứng lớp là những nghệ nhân, người có uy tín, tâm huyết, hiểu biết trong đồng bào các dân tộc Dao. Trong đó, có 7 giáo viên đã được bồi dưỡng về chuyên môn, nghiệp vụ và được các cơ quan chức năng cấp chứng chỉ.

Trong quá trình bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc Dao đã xuất hiện những cá nhân điển hình tiên phong đi đầu trong việc gìn giữ vốn văn hóa truyền thống, như: Ông Phùng Thanh Khương - Trưởng thôn Phú Sơn (Cẩm Sơn), am hiểu sâu rộng các tri thức về phong tục, tập quán, các tri thức về canh tác nông nghiệp. Với tinh thần đó, từ bé ông đã được bố mẹ động viên, tạo điều kiện cho học chữ Nôm Dao và các phong tục tập quán của người Dao, trước phục vụ cho gia đình, làng xóm sau là truyền dạy cho con cháu. Với sự nỗ lực hết mình, ông đã đưa ra nhiều hình thức giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc Dao.

Ông Phạm Quang Thẩm - Phó Chủ tịch Hội Dân tộc học và Nhân học tỉnh Thanh Hóa cho biết: Năm 2018 Hội Dân tộc học và Nhân học đang phối hợp với huyện Mường Lát mở 4 lớp học tại 4 bản của huyện Mường Lát có người Dao sinh sống. Từ những lớp học này, chúng tôi hy vọng chữ Nôm Dao ở Thanh Hóa ngày một hồi sinh trong cộng đồng người Dao. Từ đó, những tri thức, bản sắc giá trị văn hoá của cha ông sẽ được bảo tồn và ngày càng phát huy hơn nữa.

Thực tế trên cho thấy, chữ Nôm Dao là một di sản văn hóa quý báu gắn liền với các sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng của đồng bào dân tộc Dao. Vì vậy, chính quyền, các cơ quan hoạt động trong lĩnh vực bảo tồn di sản văn hóa cần tiếp tục quan tâm hỗ trợ thỏa đáng để việc nghiên cứu, sưu tầm, bảo tồn sách cổ, dạy chữ của người Dao đạt hiệu quả cao, làm cơ sở cho việc lưu giữ lâu dài và phát huy giá trị của di sản quý báu này.

Xuân Cường

0 Bình luận
Ý kiến bạn đọc
1