GMT+7
Trang chủ / Sắc thái xứ Thanh

Hát nhà trò Văn Trinh: Nét đẹp văn hóa cần được gìn giữ và phát huy

Đăng lúc: 13/01/2019 10:00 (GMT+7)

- Hòa cùng nhịp phách, tiếng đàn mê li với những lời ca mượt mà của các ca nương, hát nhà trò Văn Trinh đã làm ngẩn ngơ, lưu luyến biết bao thế hệ. Bởi hát nhà trò, tức là vừa hát vừa làm trò - một trong những gốc tổ của nghệ thuật ca trù. Đồng thời, hát nhà trò Văn Trinh, xã Quảng Hợp, huyện Quảng Xương lại mang bản sắc riêng...

Hát nhà trò Văn Trinh là một nét văn hoá truyền thống đặc sắc ở Quảng Hợp, huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa đã được khôi phục và gìn giữ qua nhiều thế hệ. Đây vốn là vùng đất Văn Trinh xưa, nơi mà vị tướng tài ba Trần Nhật Duật đã chọn làm điểm lập ấp đóng quân. Trần Nhật Duật từng được xem là tổ sư âm nhạc đời Trần, một người sành về âm luật, giỏi đặt bài ca, điệu múa để các phường hát chầu phục vụ triều đình. Chính ông là người đã khai sinh ra điệu hát nhà trò Văn Trinh - một trong những điệu hát đầu tiên của ca trù Việt Nam. Hát nhà trò Văn Trinh mang đậm sắc thái Văn Trinh và gắn liền với các lễ hội truyền thống của vùng. Những lời ca được xướng lên đặc biệt tự hào, ca ngợi những anh hùng dân tộc, những cảnh đẹp của sông nước, núi non hữu tình để qua đó họ thêm yêu quê hương, đất nước mình hơn.

 hát nhà trò Văn Trinh.JPG

Trình diễn hát nhà trò Văn Trinh.

Từ những câu hát được xướng lên giúp cho người nghe như cảm nhận được từng dòng chảy của thăng trầm lịch sử và từng hơi thở, nhịp điệu của cuộc sống vẫn đang âm thầm chảy theo thời gian, trong lòng mỗi thế hệ đã đi qua của vùng đất “tàng phong tích thủy” này. Ngoài có những khuôn mẫu riêng, những bài hát trong quá trình được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ kia đã được nhân dân sáng tạo và bồi đắp nên càng trở nên phong phú. Phải chăng vì lẽ đó mà tương truyền những tao nhân, mặc khách trên đường thiên lý Bắc Nam nếu đã dừng chân ghé lại vùng đất Văn Trinh, cũng mê mẩn, đắm say trước tiếng đàn phách mê li, lời ca mượt mà của các ca nương để rồi ngẩn ngơ, lưu luyến mãi không dời...

Thế nhưng trải qua thời gian và những biến thiên của lịch sử, hát nhà trò Văn Trinh cũng ở trong tình trạng ngày càng bị mai một, thất truyền. Hát nhà trò chỉ được khôi phục vào năm 2006 khi CLB hát nhà trò Văn Trinh được thành lập và đền thờ Trần Nhật Duật tiếp tục được khôi phục gồm nhà tiền tế và 5 gian ở ngoài. Cùng với đó hàng năm xã đều tạo điều kiện hỗ trợ 3 triệu đồng để CLB duy trì hoạt động...

Ông Lại Duy Ninh, gắn bó hơn 10 năm với công việc là công chức văn hóa xã chia sẻ: Hành trình khôi phục lại hát nhà trò Văn Trinh không hề đơn giản khi quanh vùng không có nghệ nhân, không có người hát tốt... Chỉ là người đi trước truyền cho người đi sau những động tác, câu hát mà bản thân biết. Mọi người chỉ “vỡ” ra mọi thứ khi huyện mời được nghệ nhân Bạch Vân ở CLB Ca trù Thăng Long, Hà Nội về giảng dạy. Cùng với lời hát của thủ từ đền Trần Nhật Duật khi ấy cũng gần 100 tuổi với lời bài hát của nghệ nhân Bạch Vân đều khớp nhau, mọi người mới hiểu rằng hát nhà trò Văn Trinh chính là hát ca trù. Từ lớp học 3 tháng đó, một số ca nương như chị Nhung, Thu, Minh... cũng biết cách lấy hơi, nhả chữ tốt hơn. Anh Nguyễn Ngọc Tính thì được đi học đánh đàn đáy nên thời điểm đó CLB hoạt động tương đối hiệu quả. Không chỉ hoạt động thường xuyên mà tham dự bất kỳ cuộc thi ở huyện hay lên tỉnh CLB đều đạt giải cao... “Đó là thời điểm của vài năm trước, đến thời điểm này CLB hoạt động không còn được thường xuyên bởi thành viên người thì đi trông cháu, người gánh nặng với cơm, áo, gạo, tiền. Người duy nhất là anh Nguyễn Ngọc Tính biết đánh đàn đáy thì cũng đã vào nam để mưu sinh. Vì không có người đàn nên  người hát cũng ít hơn...”, ông Lại Duy Ninh cho biết thêm. Các thành viên trong CLB chủ yếu gặp họp ở Lễ Nghênh Xuân (đầu xuân vào mùng 1 Tết), 8/8 ÂL là giỗ vị tướng tài ba Trần Nhật Duật và 22 tháng Chạp để báo cáo cuối năm.

“Để bảo tồn và phát huy được hát nhà trò Văn Trinh quan trọng đầu tiên là phải giữ thì mới phát huy được để lan tỏa trong đời sống xã hội. Muốn làm tốt thì phải có người đánh đàn, phải có nhạc, có phách... và điều lo nhất hiện nay là tìm người đánh đàn đáy. Thời gian tới xã đang xây dựng kế hoạch, dự định sẽ phối hợp với huyện để cử thành viên đi học đàn đáy ở nghệ nhân ưu tú Ngô Trọng Bình.

Được biết, hiện tỉnh lập hồ sơ khoa học trình cấp có thẩm quyền xem xét đưa hát nhà trò Văn Trinh vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia là niềm vui và vinh dự của địa phương. Khi đã có danh hiệu nào đó thì việc gìn giữ, bảo tồn và phát huy sẽ thuận lợi hơn rất nhiều...” ông Nguyễn Bá Tài - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Quảng Hợp cho biết.

Trung Hiếu

0 Bình luận
Ý kiến bạn đọc
1