GMT+7
Trang chủ / Sắc thái xứ Thanh

Giữ hồn bản làng qua những đường kim mũi chỉ

Đăng lúc: 28/08/2018 14:00 (GMT+7)

- Tại một số địa phương miền núi của Thanh Hóa đang có những cách làm rất hiệu quả, lưu truyền các giá trị nguyên gốc trên trang phục truyền thống bằng công việc may thêu và truyền dạy cho thế hệ trẻ.

Nét đẹp trang phục truyền thống

Chúng tôi đến xã Cẩm Lương (Cẩm Thủy) cũng là lúc các chị, các mẹ đang tranh thủ thời gian rảnh rỗi hoàn thành những bộ trang phục truyền thống. Từng đường kim, mũi chỉ với họa tiết tinh tế dần hiện lên trên nền vải bởi bàn tay khéo léo của họ. Xã Cẩm Lương, có tới gần 87% dân số là dân tộc Mường, là một trong những địa phương tiêu biểu vẫn giữ gìn được nghề làm trang phục truyền thống dân tộc. Những năm qua, lãnh đạo xã này đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, khuyến khích bà con trong xã gìn giữ những nét đẹp văn hóa truyền thống, vận động người DTTS, người lớn tuổi trong các gia đình làm gương, mặc trang phục truyền thống trong các ngày lễ lớn, tạo hiệu ứng phong trào.

Chị Hà Thị Phương, Chủ tịch Hội Phụ nữ xã Cẩm Lương, chia sẻ: Trang phục cũng như tạo hình và phong cách thẩm mỹ trên trang phục của người Mường có đặc trưng riêng. Đàn ông thường mặc áo cánh xẻ ngực, cổ tròn, có hai túi dưới, hoặc thêm túi trên ngực trái. Quần của đàn ông thường có ống rộng và dùng khăn thắt giữa bụng (còn gọi là khăn quần). Nữ giới hằng ngày thường mặc áo pắn (áo ngắn). Đây là loại áo cánh ngắn, xẻ ngực, ống tay dài, áo màu nâu hoặc trắng, bên trong mặc áo yếm trắng. Đầu thường đội khăn trắng, xanh với phong cách không cầu kỳ. Kỹ thuật dệt cạp váy rất khó, bao gồm nhiều khâu, thao tác phức tạp hơn dệt vải thông thường, do vậy, đòi hỏi sự khéo léo cao. Hiện nay, không chỉ trong các dịp lễ hội, mà nhiều khi ngay cả ngày thường bà con trong xã họ vẫn khoác trên mình những bộ trang phục truyền thống, để giữ gìn nét văn hóa và bản sắc của dân tộc mình.

Em Hà Thị Nga, học sinh lớp 5, Trường Tiểu học xã Cẩm Lương (Cẩm Thủy), cho biết: "Em rất thích công việc may, thêu trang phục dân tộc và sẽ cố gắng học để gìn giữ nét đặc trưng, hoa văn, họa tiết trên trang phục dân tộc của mình".

Rời Cẩm Lương, chúng tôi đến thôn Thanh Xuân, xã Xuân Cẩm (Thường Xuân), để tìm hiểu về việc giữ gìn trang phục dân tộc của đồng bào Thái ở đây. Điều làm chúng tôi hết sức ngạc nhiên đó là người dân trong thôn vẫn giữ được nghề dệt thổ cẩm truyền thống. Hầu hết các hộ gia đình đều có khung dệt để lúc nông nhàn dệt nên những sản phẩm thổ cẩm, như: Màn đen, gói, váy áo, đệm ngồi, khăn Piêu, tấm trải bàn phục vụ cho gia đình và bán sang thị trường các nước như Lào, Thái Lan. Qua tìm hiểu, bà con trong làng cho biết: Trong làng không chỉ có những ngôi nhà sàn được người dân giữ gìn, mà từ lớp người già đến người trẻ đều rất lưu luyến và gắn bó với những bộ trang phục truyền thống của dân tộc mình. Những lúc rảnh rỗi các mẹ, các cụ lại thay nhau truyền dạy lại cho lớp trẻ để chúng hiểu hơn và thông thạo cách thêu dệt trang phục truyền thống.

 Giữ gìn trang phục truyền thống là nét đẹp cần nhân rộng của đồng bào DTTS.jpg

Giữ gìn trang phục truyền thống là nét đẹp cần nhân rộng của đồng bào DTTS.

Lo giữ nghề

Chị Nguyễn Thị Thành - Chủ tịch Hội LHPN huyện Cẩm Thủy, khẳng định: Trang phục của đồng bào DTTS đã thể hiện được cốt cách của từng dân tộc, tạo nên vườn hoa văn hóa giàu bản sắc, là yếu tố quan trọng góp phần nâng cao giá trị văn hóa truyền thống. Song trong thời kỳ CNH - HĐH đất nước hiện nay đã ảnh hưởng đến các loại hình văn hóa dân gian cũng như các trang phục truyền thống các dân tộc bị phôi phai. Nhận thức được điều đó, trong những năm qua, Hội LHPN huyện cùng với các ban, ngành, đoàn thể trên địa bàn đã có nhiều hoạt động tuyên truyền, vận động hội viên tham gia bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa nhất là trang phục truyền thống.

Cũng theo chị Nguyễn Thị Thành: Muốn bảo tồn được trang phục truyền thống của đồng bào, trước hết, cần nâng cao nhận thức trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa của dân tộc mình. Nhà nước cần có chính sách khuyến khích hỗ trợ làm nghề thủ công, làm nguyên vật liệu để dệt vải, thêu thùa, ví như bảo tồn nghề trồng bông, trồng lanh dệt vải...

Còn theo ông Cầm Bá Huyến - Trưởng phòng VHTT huyện Thường Xuân, thì: Để bảo tồn, giữ gìn trang phục truyền thống của đồng bào DTTS, trước hết cần nâng cao nhận thức, sự tự hào về trang phục truyền thống cho giới trẻ. Các làng, bản cần đưa việc mặc trang phục truyền thống trong các ngày lễ, tết, ngày hội vào quy ước. Song song với đó, cần khuyến khích khôi phục phát triển nghề dệt thổ cẩm và mỹ nghệ trang sức.

Tuy nhiên, theo ông Huyến: Việc giữ gìn bản sắc văn hóa nhất là trang phục truyền thống của đồng bào DTTS hiện nay có nhiều cái khó, một phần là do lớp trẻ không mấy mặn mà, hơn nữa trang phục dường như cũng chỉ được mặc trong những dịp lễ tết, lễ hội... Để bảo vệ và gìn giữ trang phục của đồng bào các dân tộc, tỉnh Thanh Hóa cần tổ chức các hội thi trình diễn trang phục truyền thống dân tộc để tôn vinh trang phục truyền thống của đồng bào dân tộc, qua đó nhằm động viên, khích lệ việc bảo tồn và giữ gìn trang phục của dân tộc mình.

Bên cạnh đó, cần có kế hoạch tổ chức quảng bá thu hút khách tham quan, bán hàng ngay tại làng nghề, tạo thu nhập cho đồng bào. Chú trọng đến việc xây dựng thương hiệu, bảo hộ thương hiệu cho những bộ trang phục thổ cẩm của đồng bào dân tộc để không lai tạp, không làm đồ giả, đồ nhái...

Chuyện trang phục truyền thống không chỉ ở mỗi việc mặc như thế nào, mà đó là nét văn hóa truyền thống đẹp, đặc sắc của từng dân tộc. Muốn bảo tồn, phát huy những thành tố văn hóa truyền thống ấy trong đời sống có nhiều cách, trong đó rất quan trọng là cần và tạo ra không gian, môi trường văn hóa thích hợp, nâng cao ý thức người dân - những chủ thể sáng tạo và hàng ngày sử dụng sản phẩm mình làm ra phải hiểu được giá trị của nó. Bên cạnh đó là sự vào cuộc của cả xã hội vì mục đích giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong xu thế hội nhập, toàn cầu hóa.

Nguyễn Đạt

0 Bình luận
Ý kiến bạn đọc
1