GMT+7
Trang chủ / Sắc thái xứ Thanh

Gìn giữ những nếp nhà sàn truyền thống

Đăng lúc: 23/05/2018 08:00 (GMT+7)

- Miền Tây xứ Thanh vốn nổi tiếng với nhiều danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử, phong tục độc đáo, trong đó phải kể đến kiến trúc nghệ thuật thể hiện qua những nếp nhà sàn truyền thống.

Tước sự phát triển vũ bão cùng sự giao thoa của nhiều nền văn hóa ngoại lai, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống văn hóa của đồng bào dân tộc vùng núi, phong tục tập quán từ đó cũng bị ảnh hưởng. Thế nên, nhiều địa phương đến nay rất khó khăn trong việc giữ gìn, bảo lưu những nếp nhà sàn từ lâu đã trở thành biểu tượng trong đời sống văn hóa của đồng bào các dân tộc Thái, Mường. Tuy vậy, đâu đó nhà sàn vẫn luôn là niềm tự hào, là nét văn hóa không thể bị trộn lẫn của đồng bào dân tộc. Tại bản Lách, (người Khơ Mú), bản Chai (người Thái) thuộc xã Mường Chanh (Mường Lát) là một minh chứng.

Là xã biên giới vùng cao, giáp với nước bạn Lào, xã Mường Chanh (Mường Lát) còn gặp rất nhiều khó khăn, nhưng điều đáng mừng là người dân nơi đây vẫn lưu giữ được nhiều nếp nhà sàn truyền thống.

Chị Hà Thị Cần (bản Chai) cho biết, để dựng được một căn nhà sàn, dụng cụ làm chỉ cần rìu và dao, thợ làm nhà là những người đàn ông khỏe mạnh, khéo léo. Gỗ được chặt về, người thợ dùng dao đẽo cột, chặt gỗ, dầm và xà. Bằng đôi tay thoăn thoắt, lưỡi rìu lướt trên từng thớ gỗ để rồi dựng thành cây cột, xà ngang... Trước kia, gỗ rừng còn nhiều, hiện giờ không còn, việc làm nhà cũng trở nên khó khăn hơn.

“Thời xưa, ông cha sống trong rừng núi, để thuận tiện việc tránh thú dữ, phù hợp với thời tiết khắc nghiệt, đồng thời tiện lợi việc ăn ở, sinh hoạt, thì xây dựng nhà sàn là biện pháp thích hợp. Nay đời sống phát triển, nhiều nhà có xu hướng xây dựng nhà sàn theo hướng cách tân, xen kẽ xi măng, gạch ngói. Do đã quen thuộc với nếp nhà sàn, hơn nữa từ lâu cũng đã trở thành một nét văn hóa truyền thống, nên đồng bào nơi đây vẫn còn giữ gìn được một số nhà sàn thời ông cha để lại” - ông Trịnh Văn Xôm, trưởng bản Lách, chia sẻ.

 nha-san.jpg

Việc giữ kiến trúc nhà sàn truyền thống đang trở nên khó khăn.

Đến bản Chai, bản Lách, xã biên giới Mường Chanh, những ngôi nhà sàn quần tụ, nằm xen kẽ lẫn nhau, thấp thoáng dưới những tán cây, hay bên sườn đồi đã làm nên nét đẹp riêng của bản làng nơi đây.

Người Thái rất khéo léo và giỏi nghề mộc, những ngôi nhà của họ thường mang đến cảm giác vững chắc mặc dù thiết kế có phần không cầu kỳ, giản đơn. Trải qua sự biến thiên của tạo hóa, mưa, nắng, giông bão, những ngôi nhà sàn vẫn “thi gan cùng tuế nguyệt”, trụ được từ đời này qua đời khác.

Theo một số cụ cao niên tại đây cho biết, số lẻ tượng trưng cho sự vận động, phát triển không ngừng đi lên, mang lại sự may mắn, mọi thứ trong nhà đều phải là số lẻ (số bậc thang lên nhà sàn thường là 5, 7 hoặc 9, cửa ra vào phải là 5 hoặc 7, số gian nhà cũng phải là số lẻ).

Đối với cầu thang ít nhất phải có 2 cái, một cầu thang trước nhà thường dành cho khách. Cầu thang còn lại sau nhà dành cho phụ nữ trong gia đình... Các gian và nơi ở của các thành viên được sắp xếp theo thứ tự, từ phòng dành cho con trai chưa vợ, tiếp đến là vợ chồng gia chủ, rồi gian vợ chồng con trai, con dâu. Mỗi gian được ngăn cách thông qua chiếc màn bằng vải chàm màu đen...

Hiện nay, trước những đổi thay của cuộc sống, cộng thêm chi phí xây dựng nhà sàn bằng gỗ khá cao, nguồn nguyên liệu gỗ khan hiếm, những nếp nhà sàn truyền thống đang dần mất đi, nhường chỗ cho những ngôi nhà đất, nhà xây, nhà sàn cải tiến đầy khác lạ. Vì thế, việc giữ gìn, khôi phục những ngôi nhà sàn truyền thống đang trở nên khó khăn hơn.

Trung Lê

0 Bình luận
Ý kiến bạn đọc
1