GMT+7
Trang chủ / Sắc thái xứ Thanh

Dấu tích còn sót lại của cung Bảo Thanh xưa

Đăng lúc: 10/03/2019 08:00 (GMT+7)

- Tại địa bàn thôn Kim Phát xã Hà Đông (huyện Hà Trung) hiện còn nhiều chứng tích về một Ly Cung xưa. Đã có nhiều đợt khảo cổ học được diễn ra tại đây. Nhiều nhà nghiên cứu lịch sử đã không khỏi trầm trồ về một nền móng Ly Cung Nhà Hồ (hay còn gọi là cung Bảo Thanh) còn khá rõ nét dưới độ sâu một vài mét khi tiến hành đào khảo cổ cùng nhiều chứng tích lịch sử khác...

Theo sử cũ ghi lại, vào khoảng thời gian (1396 - 1398) nước ta đứng trước nguy cơ bị giặc ngoại xâm. Phía Bắc là giặc Minh, phía Nam thì quân Chiêm Thành âm mưu thôn tính. Lúc này, Hồ Quý Ly đang là một tướng sĩ dưới triều nhà Trần, ông đã đứng ra dùng sách lược mềm mỏng ngoại giao để hoãn binh. Trong nước, ông đứng lên dẹp loạn những cuộc nổi dậy, đồng thời tham mưu cho vua tôi nhà Trần dời đô từ Thăng Long vào Thanh Hóa để đảm bảo an toàn lâu dài.

Vào Thanh Hóa, Hồ Quý Ly đã cho xây dựng cung Bảo Thanh (tức Ly Cung Nhà Hồ) ở một vị trí đắc địa, bao quanh là núi cao, phía trước là sông dài. Công trình được đầu tư xây dựng công phu như một kinh thành Thăng Long thu nhỏ để đón vua Trần vào Thanh Hóa, chuẩn bị cho việc xây dựng kinh đô mới là thành Tây Đô (tức Thành Nhà Hồ). Những năm tháng này, cung Bảo Thanh trở thành hành dinh chống giặc và nơi đàm luận việc quân cơ của vua tôi nhà Trần.

 Ly cung.jpg

Khu di tích Ly Cung phía sau là dãy Đại Lại.

Ông Phạm Văn Vĩnh - Chủ tịch UBND xã Hà Đông (huyện Hà Trung) cho biết: Đến nay Ly Cung đã trải qua 4 lần khai quật, toàn bộ khu vực Ly Cung có diện tích lên tới vài nghìn mét vuông, những gì còn lại là phần nền móng, sân điện và những công trình phụ ngầm trong lòng đất cùng một số các hiện vật xưa như tượng đá, gạch, ngói, bát sứ...

Cũng theo ông Vĩnh thì hiện tại, khu vực phụ cận Ly Cung đã phát hiện sự tồn tại nhiều các chứng tích cổ xưa như: giếng vuông, xạ nước, khu thao luyện binh sỹ, vườn thượng uyển...

Trong đó, giếng vuông theo tương truyền chỉ dùng để cho vua tắm trước những dịp lễ, đăng đàn tế trời. Giếng có hình vuông, xung quanh được kè bằng đá, đáy giếng được lát bằng các bè gỗ lim. Theo người dân nơi đây cho rằng, giếng vuông tuy không sâu nhưng chưa bao giờ hết nước và luôn trong vắt, cho dù cả vùng có bị ngập úng.

 xạ nước.jpg

Xạ nước trong vắt không bao giờ hết nước.

Từ giếng vuông, đi sâu vào dãy núi Đại Lại là khu vườn được cho là vườn Thượng uyển. Hiện khu vườn đang được hộ ông Vũ Xuân Thành quản lý, trồng cây. Vườn Thượng uyển có vị trí nằm ngay sau khu Ly Cung, là nơi để các vua, quan, cung tần mỹ nữ dạo chơi thư thái. Khi ông Thành đào các hố sâu (hơn 1m) để trồng cây thì đã phát hiện nhiều những khối đá vuông vức, những viên ngói không còn nguyên vẹn có hoạ tiết, hoa văn hình nhọn, hình quả trám; các viên gạch lát dầy được kè thành các ô như các khuôn viên nhỏ để trồng hoa, cây cảnh thẳng hàng. Xung quanh vườn, khi đào xuống khoảng gần 1m ông Thành còn phát hiện những dấu tích của tường đá cũ bao quanh vườn Thượng uyển.

Chỉ tay lên đỉnh dãy núi Đại Lại, ông Vĩnh bật mí trên đó là khu vực được xem là nơi thao luyện của binh sỹ nhà Hồ. Đó là vùng đất bằng phẳng, rộng lớn nằm trên đỉnh núi. Mặc dù là trên đỉnh núi nhưng lại xuất hiện nhiều ao bèo, được cho là hồ Sao Sỉa (gồm 5 ao, hồ lớn nhỏ). Sự hình thành và tên gọi hồ Sao Sỉa là do sự kiến tạo của vũ trụ, trong quá trình hoạt động các mảnh thiên thạch đã rơi xuống tạo thành những ao, hồ rộng lớn trên. Bên cạnh đó cũng có một số nhà nghiên cứu lại đưa ra giả thiết, Hồ Quý Ly đã cho binh sỹ đào nên những lòng hồ trên để lấy nước sinh hoạt sau những giờ tập luyện.

Từ trên dãy Đại Lại, xuôi xuống phía dưới là sự xuất hiện của các xạ nước, đình làng cổ 600 năm tuổi với kiến trúc văn hóa Chăm tại thôn Thượng Phú. Xạ nước được xây dựng theo hình bán nguyệt, bên trong hình bán nguyệt là hình tròn nhật nguyệt, ở giữa hình nhật nguyệt là một khe dẫn rộng chừng 50cm được kè hai bên dẫn nước từ trong mạch nguồn của lòng núi ra, sau đó được đấu với một ống kẽm đưa nước ra ngoài cho bà con sử dụng. Theo người dân nơi đây cho biết, nguồn nước chảy liên tục không bao giờ hết.

Ngoài xạ nước ở thôn Thượng Phú, hiện còn 2 xạ nước khác nằm ngay hai bên tả, hữu của Ly Cung. Riêng 2 xạ nước này, xưa kia chỉ để phục vụ cho các bậc quan lại nhà Trần - Hồ sử dụng. Nước được dẫn từ núi Đại Lại chảy qua hệ thống máng kè được xây bằng gạch, phía trên máng lợp mái bằng ngói úp rồi dẫn về xạ. Ngày nay, các xạ nước trên được bà con xây bao lại ở đầu nguồn rồi mắc dẫn qua các đường ống đưa về các hộ dân tại các thôn để sử dụng.

Năm 1999 Ly Cung Nhà Hồ được công nhận là di tích lịch sử văn hoá cấp Quốc gia, nhưng đến nay do không được trùng tu, tôn tạo tương xứng, nhiều chứng tích trên đang có nguy cơ trở thành phế tích.

Đình Giang

0 Bình luận
Ý kiến bạn đọc
1