GMT+7
Trang chủ / Sắc thái xứ Thanh

Bảo tồn và phát huy giá trị Mo Mường Ngọc Lặc

Đăng lúc: 30/10/2017 08:00 (GMT+7)

- (VH&ĐS) Trải qua nhiều biến cố lịch sử của dân tộc nhưng người Mường ở Ngọc Lặc vẫn lưu giữ được một nền văn hóa dân gian phong phú, đa dạng, trong đó, Mo Mường là một loại hình độc đáo, có giá trị nhân văn sâu sắc.

Vào dịp quan trọng của gia đình như cất nhà mới, làm ma chôn cất người thân, người Mường đều mời ông mo đến làm lễ và đọc mo cho cả nhà cùng nghe. Những bài mo có ý nghĩa giáo dục rất lớn đối với cộng đồng dân tộc Mường, bởi chúng đều có nội dung khuyên răn con người tránh làm điều ác, chuyển tải tinh thần đoàn kết của gia đình, dòng họ, cộng đồng và dân tộc; bày tỏ lòng tôn kính đối với các lực lượng siêu nhiên và tổ tiên con người, là phương tiện để truyền đạt tư tưởng triết lý về thiên nhiên, vũ trụ của người Mường về tri thức và tập quán xã hội. Chủ thể thực hành Mo Mường là Ông mo, Thầy mo - là người có uy tín trong cộng đồng. Trong quá trình diễn xướng, Mo Mường cho chúng ta thấy được phương thức cảm nhận thế giới rất đặc trưng; hình thái biểu hiện một cách tập trung và khái quát thế giới quan của người xưa. Các yếu tố tri thức và xúc cảm, lý trí và tín ngưỡng, hiện thực và tưởng tượng hòa quyện vào nhau. Trong lịch sử hàng ngàn năm, Mo Mường  Ngọc Lặc nói riêng và người Mường nói chung đã góp phần hình thành dưỡng nuôi cốt cách, tâm hồn các thế hệ. Từ quá khứ đến hiện tại, các thế hệ dân Mường đã lưu giữ, truyền miệng và phát huy một cách bền vững những giá trị của Mo Mường, tạo nên sức sống, sức lan tỏa sâu rộng của di sản văn hóa vô cùng quý giá này.

 mo mường Ngọc Lặc.jpg

Mo Mường Ngọc Lặc.

Mo Mường ở Ngọc Lặc có hai phần, phần mo Sử thi hay còn gọi là mo kể chuyện với 35 rằng mo gồm các chương, đoạn như: Mở đầu, đẻ đất, đẻ nước, đẻ mường, đẻ người, chia năm, chia tháng... Phần hai là mo dẫn đường hay còn gọi là mo lên trời với 74 rằng như: Cuông mo, rằng mo, roóng mo... Mỗi chương Mo có chủ đề, có mục đích sử dụng riêng cho từng đề mục nghi lễ trong một chuỗi nghi lễ được tiến hành trong tang lễ, chứa đựng các giá trị sử thi dân gian, phong tục tập quán, tri thức dân gian với ý nghĩa giáo dục sâu sắc.

Về Ngọc Lặc, đi qua vùng Mường ta dễ dàng bắt gặp những thầy mo đang ngày đêm bền bỉ "thắp lửa” giữ Mo Mường. Nếu may mắn tham gia một buổi Mo Mường, ngoài yếu tố thiêng liêng có chút huyền bí, ta còn được nghe những áng Mo Mường với khúc thức và ngôn ngữ cổ với sự hồn nhiên, chân thật của những cư dân của người Mường nơi vùng đất Ngọc Lặc. Tuy nhiên, di sản văn hóa Mo Mường cũng đang đứng trước nhiều thách thức, khi toàn cầu hóa đang trở thành một xu thế lớn, nhất là lĩnh vực văn hóa, văn nghệ. Đó là sự du nhập mạnh mẽ của văn hóa ngoại lai thông qua các phương tiện thông tin đại chúng. Thêm vào đó, sự phát triển về kinh tế ngày càng tiệm cận miền xuôi, khiến các giá trị văn hóa truyền thống tự biến đổi phù hợp với điều kiện mới. Mặt khác, việc bảo tồn lưu truyền Mo Mường được xác định thông qua truyền khẩu. Các nghệ nhân (Ông mo, Thầy mo, Ông Tlượng) hiểu biết, nắm giữ tri thức Mo, có bề dày kinh nghiệm và trình độ diễn xướng Mo ngày càng cao tuổi, số lượng ngày càng ít đi, trong khi thế hệ trẻ được truyền thừa có hạn. Bên cạnh đó, xu thế hội nhập và ảnh hưởng của nhiều hoạt động văn hóa dẫn đến tình trạng giản lược các bài Mo trong quá trình diễn xướng Mo tang lễ.

Để bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, UBND huyện Ngọc Lặc đã phối hợp với Sở VH,TT&DL, Ban Dân tộc tỉnh tổ chức các cuộc hội thảo và đề nghị UBND tỉnh đồng ý cho UBND huyện Ngọc Lặc thực hiện đề tài khoa học cấp tỉnh về “Nghiên cứu bảo tồn nghệ thuật diễn xướng Mo của dân tộc Mường huyện Ngọc Lặc” với các chuyên đề nghiên cứu.

Tin rằng với sự quan tâm của tỉnh và nỗ lực của Đảng bộ, chính quyền huyện Ngọc Lặc trong việc xây dựng chính sách quản lý và tạo điều kiện cho việc phát huy giá trị văn hóa truyền thống nói chung và Mo Mường Ngọc Lặc nói riêng được tỏa sáng trong xu thế hội nhập văn hóa quốc tế.

Phạm Văn Đạt

(Phó Chủ tịch UBND huyện Ngọc Lặc)


0 Bình luận
Ý kiến bạn đọc
1

Dự báo thời tiết Thanh Hóa