GMT+7
Trang chủ / Dân tộc - Miền núi

Độc đáo nghề bắt ong rừng

Đăng lúc: 04/07/2018 10:00 (GMT+7)

- Chỉ cần nhìn vào hướng bay là người thợ bắt ong có thể biết được ở đó có tổ ong hay không. Nghề lấy mật ong rừng đã mang lại thu nhập cao cho người dân sống ven ở những cánh rừng già.

Gian nan bắt ong

Đã từ lâu người dân ở thôn Xuân Đàm, xã Hóa Quỳ, huyện Như Xuân có nghề bắt ong rừng lấy mật hết sức độc đáo. Trong thôn có nhiều người bắt ong rừng, chủ yếu là ong khoái tài ba như anh Vi Văn Hải, Vi Văn Dương....

Anh Vi Văn Hải cho biết, ong rừng thích làm tổ trên những thân cây cổ thụ to lớn, ít cây cối che chắn để chúng dễ bề hoạt động. Chúng không ưa những nơi đọng nước, hôi hám, ẩm ướt... Nếu chỗ ở không thích hợp là chúng sẵn sàng bay đến nơi ở mới sạch sẽ hơn.

Để tìm tổ ong, người thợ rừng phải tìm ra hướng bay của ong, khi đã xác định được vị trí ong mật có thể làm tổ, thợ ong sẽ trèo lên một mỏm đá cao nhất để quan sát hướng bay của ong. Khi quan sát phải tập trung vào một hướng nhất định, tránh ánh sáng mặt trời. Nếu mặt trời chiếu xiên qua thì sẽ bị lóa mắt, rất khó phân biệt được ong hay ruồi.

Ngoài phương pháp quan sát đường bay của ong, phân của ong mật cũng là một trong những dấu hiệu để người bắt ong nhận biết được. Nếu mức độ phân ong dày đặc vương trên lá cây, chắc chắn đàn ong sẽ làm tổ xung quanh khu vực. Phát hiện ra tổ ong, nhưng bắt ong mới thực sự là một công việc khó khăn, chỉ sơ sẩy là người thợ có thể thiệt mạng ngay tức khắc.

Công đoạn bắt ong mật đòi hỏi một người thợ phải thuần thục các động tác leo trèo. Sau khi sợi dây đã được cột chắc chắn vào gốc cây, thợ bắt ong sẽ đem theo đồ nghề gồm đuốc lửa đốt tạo khói, túi đựng mật, dao, bật lửa... Đuốc đốt khói được làm từ thân cây tre khô chẻ nhỏ bó chặt lại với nhau bên ngoài buộc lá rừng. Lá để làm đuốc tạo khói là một loại lá bí mật ít người biết, khói từ loại lá này ong rất kỵ khi ngửi sẽ bay đi ngay và không đốt người lấy ong. Thợ ong rừng có quy định chỉ lấy tổ và mật ong, thợ rừng không giết, đốt ong mẹ. Nếu giết chết ong mẹ sang năm sẽ không có tổ ong. Người thợ rừng cũng không bắt ong mẹ để bán hay mang về ngâm rượu nếu ai vi phạm sẽ bị cả làng xa lánh.

 nghề bắt ong rừng (1).jpg

Đuốc lửa được làm từ thân cây tre được bọc lá rừng xung quanh có tác dụng tạo khói để xua đuổi ong rừng ra khỏi tổ.

Một thợ săn ong cho hay, nghề bắt ong mật phải thật kiên nhẫn và khéo léo. Khi tiếp cận tổ ong người thợ phải hun khói liên tục cho đàn ong bay ra. Khói cho bay vào người để xua đuổi ong. Lúc thổi khói phải ngụy trang bằng lá cây đồng thời áp sát vào thân cây, tuyệt đối không được nhúc nhích. Chỉ cần để chúng bay đến đốt một nốt khiến mùi hôi trong cơ thể lan tỏa ra là bầy ong xúm lại ngay. Nếu chẳng may thợ bắt ong bị đốt thì phải nằm im đợi cho chúng bay hết vào tổ mới lại thổi khói tiếp. Thổi khói được một lúc thì đàn ong phá tổ bay ra, lúc đó người thợ sẽ dùng dao sắc cắt lấy tổ ong cho vào túi rồi nhẹ nhàng trèo xuống gốc cây. Hiện tại giá 1 chai mật ong rừng được bán tại bìa rừng với giá 300.000 đồng, mỗi một tổ ong rừng sẽ cho ít nhất cũng đạt 3 - 4 chai.

 nghề bắt ong rừng.jpg

Có nhiều loài ong rừng làm tổ trong thân cây, buộc người thợ ong phải đục thân cây ra để lấy mật.

Bắt ong cũng phải... kiêng

Trước khi đi rừng một ngày người thợ bắt ong phải “kiêng” vợ, không được uống rượu nếu không sẽ bị ong đốt. Người thợ bắt ong rừng có quan niệm, nếu không may đi rừng nhìn thấy tổ ong làm trên cành cây khô, bụi tre nứa đó là điềm báo trước sự rủi ro. Nếu ai cố tình lấy tổ ong làm trên cành cây khô, cây tre nứa cả nhà sẽ gặp điều không may. Nếu đi rừng thợ bắt ong gặp một thân cây có nhiều tổ ong, người thợ rừng sẽ mang rượu, gà lên cúng thần rừng dưới gốc cây để xin hái lộc rừng, sau nghi lễ xin phép thần rừng người thợ săn mới leo lên cây lấy tổ.

Người đi bắt ong rừng ở Xuân Đàm có quy định hễ ai nhìn thấy tổ ong trước thì khắc tên mình dưới gốc cây, tổ ong đó sẽ là của mình, tổ ong làm trên cành cây theo hướng nào thì khắc tên mình theo hướng đó. Người đi rừng có quy định với nhau nếu ai nhìn thấy tổ ong  trên cây nhưng dưới gốc đã khắc tên người khác thì có nghĩa tổ ong trên đã có chủ, không được lấy, lấy là ăn cắp sẽ bị coi khinh. Trên một thân cây nếu có nhiều tổ ong, người nào thấy tổ trước sẽ khắc tên mình theo hướng đó.

Anh Vi Văn Hải - một thợ bắt ong rừng thôn Xuân Đàm chia sẻ: “Những quy định về bắt ong, không lấy tổ ong của nhau đã được hình thành từ lâu đời, không ai được  phá bỏ, nếu ai vi phạm cả làng sẽ từ mặt. Tổ ong của ai thì người đó lấy, mình lấy tổ ong của người ta thì người ta sẽ lấy lại tổ ong của mình mà thôi. Chúng tôi chỉ lấy tổ ong có mật, lấy mật ong chứ không giết chết hay đốt chết ong mẹ. Chỉ được dùng khói của lá cây rừng để đuổi ong đi. Nếu giết chết ong mẹ thì sang năm lấy đâu ra mật ong rừng”.

Sông Lô

0 Bình luận
Ý kiến bạn đọc
1


Dự báo thời tiết Thanh Hóa