GMT+7
Trang chủ / Dân tộc - Miền núi

Để không còn những nỗi đau Sa Ná

Đăng lúc: 07/09/2019 16:00 (GMT+7)

- Tang thương, tan hoang... ở bản Sa Ná (xã Na Mèo, Quan Sơn) còn chưa vơi! Nhìn lại sau những gì thiên tai gây ra, một câu hỏi nghẹn ngào rằng: Đâu là nguyên nhân thảm họa? Đã có kết luận từ các cơ quan chức năng, tắc nghẽn dòng nước lũ khiến bản Sa Ná thiệt hại lớn về người và tài sản nhưng đâu chỉ riêng Sa Ná? Liệu rằng có nên quy kết chỉ bởi thiên tai, hay còn đó vấn đề nhân tai, sự chủ quan của chính con người?

 Tang thương ở bản Sa Ná.jpg

Tang thương ở bản Sa Ná do lũ càn quét không chỉ bởi thiên tai.

Nỗi đau Sa Ná còn mãi

Đã ngót 1 tháng trôi qua sau ngày cơn “đại hồng thủy” càn quét qua bản làng Sa Ná (xã Na Mèo, huyện Quan Sơn) gây đau thương mất mát. Con đường lên với bà con Sa Ná, nhiều đoàn cứu trợ vẫn nối đuôi nhau ngược biên. Ông Vi Hồng Xiên cán bộ xã đồng hành cùng chúng tôi. Con đường vào với bản đã dễ hơn nhiều so với thời điểm trước. Cầu dã chiến đã được bắc qua sông Luồng thuận tiện. Vào được bản, mọi thứ vẫn đang ngổn ngang trước mắt, nhiều lực lượng công an, dân quân, biên phòng... vẫn đang nỗ lực giúp bà con thu dọn, vớt vát những thứ còn sót lại dưới những lớp bùn.

Tiếng thở dài của ông Xiên, chúng tôi hiểu vì sao. Cụm khu bản Sa Ná bị ảnh hưởng này vốn không nằm trong quy hoạch dân cư, song từ vài hộ ban đầu, các hộ tách dần, tăng dần lên tự lúc nào... mất kiểm soát! Đến nay cụm bản Sa Ná có tới 74 hộ, phân bố ven suối Son. Bao lâu nay, con suối bắt nguồn từ thượng Lào chảy về đất Việt, vốn hiền hòa, cung ứng nước tưới tiêu, sinh hoạt cho bà con Sa Ná. Nhờ đó, mảnh đất vùng biên này trở nên trù phú, thuận lợi cho cây lúa, cây ngô sinh trưởng, phát triển. Đất thuận nông, địa thế bằng phẳng, thế nên các hộ cứ lấn dần ra lòng suối. Thậm chí nhà văn hóa của cụm bản hàng trăm triệu đồng cũng lấn ra suối.

Anh Hà Văn Vân gầy tọp đi hẳn. Tang thương đến với gia đình khi 6 thành viên bị lũ cuốn trôi, mới tìm thấy vợ, con trai, chị gái. Hiện còn bố, mẹ và con 1 trai vẫn đang mất tích. Mấy ngày này, ngồi trong căn nhà người thân, anh cứ ngước nhìn lên bàn thờ khóc khàn đau xót, khi lại thất thần nhìn xa xăm qua khung cửa mong kiếm tìm được những người còn lại. Trong khi đó, cụ Phạm Thị Nít (70 tuổi) cố gắng gượng lết những bước chân đã mỏi ra giữa suối Son thắp nén nhang hương mong sớm tìm được các con.

Đến ngày cuối tháng 8, sau gần 1 tháng xảy ra trận lũ, tại Sa Ná, cơ quan chức năng vẫn đang nỗ lực để tìm kiếm 6 người còn mất tích, 7 người chết đã tìm thấy thi thể, được tiến hành chôn cất theo phong tục địa phương. Ông Vi Hồng Xiên - cán bộ xã cho biết: Hiện khu TĐC mới cho bà con Sa Ná đang được gấp rút san ủi mặt bằng để bà con vào cất dựng nhà cửa, ổn định cuộc sống. Phấn đấu cuối tháng 11/2019 này sẽ xong. Hiện vẫn còn 6 người mất tích, công cuộc kiếm tìm vẫn tiếp diễn dù đã gần 1 tháng trôi qua, mọi hy vọng về một điều thần kỳ gần như là không thể. Thế nhưng, dọc con suối Son, vẫn hình ảnh tốp người kiếm tìm miệt mài, những tiếng khóc ai thương xé lòng. Nỗi đau này với Sa Ná chưa biết bao giờ nguôi ngoai.

 Đau thương ở Sa Ná còn mãi.jpg

Đau thương ở Sa Ná còn mãi.

Thiên tai hay nhân tai?

Vừa qua, Đoàn công tác của Ban Chỉ đạo Trung ương về Phòng chống thiên tai do ông Trần Quang Hoài - Phó Trưởng ban, Tổng cục trưởng Tổng cục Phòng chống thiên tai (Bộ NN&PTNT) đã đến thăm bà con vùng lũ quét Sa Ná. Tại hội nghị với các cấp, ngành, tỉnh Thanh Hóa, cơ quan chức năng đã xác định nguyên nhân dẫn đến lũ quét tại bản Sa Ná, (xã Na Mèo, huyện Quan Sơn).

Theo đó, khảo sát, đánh giá của Ban chỉ đạo Trung ương về phòng chống thiên tai bản Sa Ná, xã Na Mèo cho thấy: Bản Sa Ná nằm ven suối Son, bắt nguồn từ thượng Lào. Độ cao lưu vực đo được ở điểm cao nhất là 1.722m (riêng tại bản Sa Ná là 1.600m). Cách thượng lưu bản Sa Ná 2,4km, suối Son bị co hẹp chênh 57m. Do lưu vực lớn, độ dốc cao dẫn đến lũ tập trung nhanh dễ gây lũ quét. Lòng suối Son bị co hẹp tạo ra nút thắt, nghẽn dòng tựa như đập tự nhiên khiến cho vào mùa mưa lũ, ở bản Sa Ná thường xuyên xuất hiện tình trạng ngập nước.

Cũng tại hội nghị này, Ban chỉ đạo chỉ ra nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan. Ngoài việc quy hoạch, bố trí dân cư khu vực có nguy cơ lũ lụt cho tới vấn đề ứng phó, ứng cứu. Riêng công tác dự báo, cảnh báo chưa sát với thực tế khi tại khu vực huyện Quan Sơn không dự báo được cụ thể lượng mưa. Chỉ tính từ 3h đến 7h ngày 3/8 tại xã Na Mèo lượng mưa đạt trên 200mm, đột biến tăng hơn 400mm. Bên cạnh đó, hầu hết các địa phương chưa rà soát, đánh giá khu dân cư đảm bảo an toàn với lũ quét, sạt lở đất. Sau xảy ra lũ quét, 2 ngày sau mới tiếp cận được khu vực bị cô lập, thông tin liên lạc bị mất...

Được biết, tại thời điểm 7h40 phút, lũ đợt 1 xuất hiện tại suối Son chảy từ Lào qua bản Son - Sa Ná đổ về sông Luồng. Ngay sau lũ, từ khu sơ tán là nhà văn hóa và các hộ trên cao, bà con trở lại dọn dẹp nhà cửa, một số đi nương, một số đi đánh cá. Đúng 8h, đợt lũ khủng khiếp thứ 2 tràn về chủ yếu là bùn loãng, cây cối tràn qua bản cuốn trôi nhà văn hóa, 35 hộ dân và 14 người bị lũ cuốn trôi... Không thể không nhắc tới yếu tố chủ quan cũng như vai trò, trách nhiệm của chính quyền ở đây.

Trước sự việc này, ông Trần Quang Hoài - Tổng cục trưởng Tổng cục Phòng chống thiên tai cảnh báo: Nhân dân sống ở khu vực sông, suối rất nguy hiểm, có nhiều hộ dân còn lấp sông, suối để làm nhà và chính hành động đó tạo nên rủi ro cao. Về việc lũ quét trên nhiều dòng suối có những điểm ách tắc, những điểm ách tắc này tạo nên những hồ chứa để đến khi không giữ được nữa thì bục xuống tạo nên dòng lũ quét rất nguy hiểm. Chính vì vậy, ông Hoài đã yêu cầu các địa phương cần tập trung khơi thông các khu vực có nguy cơ nghẽn dòng, lắp đặt trạm đo mưa và thiết bị cảnh báo tại những khu vực có nguy cơ xảy ra lũ quét, sạt lở đất. Đồng thời, rà soát nơi ở, địa điểm để có phương án sơ tán dân an toàn.

Bên cạnh đó, các địa phương ngăn chặn ngay tình trạng khai thác rừng. Có phương án đảm bảo thông tin liên lạc trong mọi tình huống và huy động các lực lượng chức năng khắc phục giao thông, lưới điện...

Sơn Đình

0 Bình luận
Ý kiến bạn đọc
1