GMT+7
Trang chủ / Chân dung cuộc sống

Họa sĩ vẽ nên mảnh hồn làng

Đăng lúc: 18/01/2019 17:00 (GMT+7)

- Vị Giám đốc Công ty TNHH MTV Ánh Dương Nguyễn Văn Tư mời tôi cùng dự gặp gỡ Họa sĩ Lê Mai - cây bút sắt đang cắm vững trên mảnh đất hội họa Việt Nam, vào một chiều thu êm ả trong lành. Nơi chúng tôi gặp nhau là nhà cổ vườn hồ trong khuôn viên tại làng cổ Đông Sơn - nơi xứng để dạo chơi và có không gian cho câu chuyện hội họa và nhiếp ảnh, thu hút và đưa lại cảm hứng mỹ cảm thân thiện.

Vẽ bằng bản tính tự nhiên, bằng tình yêu làng

Họa sĩ Lê Mai sinh năm 1944 ở làng Phượng Vỹ xã Quảng Lĩnh, huyện Quảng Xương - vùng đất chiêm trũng xứ Thanh, nơi cái nghèo khó đeo bám, ám cả câu ca: “Nhất Xương nhì Gia” (nhất Quảng Xương nhì Tĩnh Gia) cũng hàm ý nghèo thiếu ăn nên người chỉ có xương và da. Ông là hiện tượng đột khởi của họ Lê. Cả họ Lê đông đúc, đa nghề duy chỉ mình ông theo đường hội họa. Ông ham vẽ từ thời niên thiếu, với ông mặt đất, tường nhà, mảnh ván, lá cây đều là nơi ông khởi nghiệp vẽ. Trong nhà xưa không tìm thấy một trang giấy trắng, có chút nào ông vẽ bằng sạch, chưa hết ông còn lấy cả vở học của anh trai để vẽ. Cây bút sắt lá tre để làm toán, viết văn cũng là cây bút sắt ông vẽ. Tuổi thơ của ông không qua nổi núi Chẹt - Địa danh mọi người thường lấy để hàm chỉ câu chuyện đất lành, đất dữ xứ Thanh: “Vào Lèn, ra Chẹt, lên Cốc, xuống Nhồi”. Ông chia sẻ về mục đích sáng tác, về lý do tại sao ông chỉ vẽ về làng quê: “Những bức tranh của tôi không chỉ là tranh mà có lẽ nó là lời tâm tình của đời tôi với quê hương và công chúng thì đúng hơn. Tôi sinh ra bên những luống cày ở làng quê xứ Thanh, tôi lớn lên từ hơi ấm ổ rơm, tôi ra đi theo lời bài hát “Tiến quân ca” của bác Văn Cao. Chất làng quê căng đầy trong lồng ngực tôi. Không có gì đẹp hơn phong cảnh làng quê”.

Họa sĩ Lê Mai có sự nghiệp sáng tác khá đồ sộ, đến nay ông đã có hàng ngàn bức tranh, đã tham gia 29 cuộc triển lãm, mở 4 triển lãm cá nhân. Điều kỳ lạ là họa sĩ không hề qua một lớp đào tạo chính qui nào, ông vẽ bằng năng khiếu, bằng sự tự học, tự lớn lên qua mỗi tác phẩm, tấm bằng đại học lớn - Quân đội và bằng đại học Lâm nghiệp chỉ giúp ông thêm vốn sống, thêm sự từng trải, thêm tri thức hiểu biết để vẽ.

Tranh của Họa sĩ Lê Mai đa phần là vẽ về nông thôn, nông dân và nông nghiệp. Mỗi bức tranh đều gắn với tên đất tên làng cụ thể như: Chiều trên đồng Quảng Lợi, Vườn kè Quảng Xương, Phong cảnh Núi Trường Lệ Sầm Sơn, Đường vào Nông Cống Thanh Hóa, Cây gạo làng Nhồi, Hòn Vọng phu, Sân kho hợp tác xã những năm 60, Lâm trường Lang Chánh, Thành nhà Hồ - Di sản Văn hóa Thế giới, Làng tôi xưa, Đường vào Thanh Hóa. Mỗi người xem tranh của Lê Mai đều có thể thấy một phần của quê hương mình, cuộc đời mình, ký ức riêng tư của mình trong đó. Tranh của Lê Mai không chỉ dừng ở hồn quê, hồn làng mà đã đạt đến hồn đất, hồn làng Việt, hồn quê nước Việt.

 sân kho hợp tác - tranh của lê mai.jpg

Sân kho hợp tác - tranh của Lê Mai.

Vẽ bằng tình đồng chí trước lẽ sinh tồn, được mất

Những năm tuổi thanh xuân Họa sĩ Lê Mai đã ra trận theo tiếng gọi của non sông, theo lời giục giã của “Tiến quân ca”, thời sung sức ông gắn bó với quân đội. Khác với mọi người ông có hai lần nhập ngũ và đều tham gia ở các chiến trường ác liệt Quảng Trị, tham gia nhiều chiến dịch, nhiều lần bị thương. Ông cảm nhận sâu sắc sự ác liệt, tàn khốc của chiến tranh. Lê Mai đã sử dụng lợi thế của bút sắt trong việc miêu tả ký họa vẻ đẹp của người lính trong tư thế xung trận, vẻ mặt thản nhiên trước đạn bom, và niềm vui đồng đội khi vượt qua sóng gió, niềm vui lúc chiến thắng. Những động tác mạnh mẽ quyết liệt, táo bạo của người lính trong chiến trận diễn ra trong khoảnh khắc như: Đánh chiếm thành cổ Quảng Trị 1972, Bộ đội nữ xăng dầu xuyên suốt Trường Sơn những năm 1970, Bắc cầu qua sông Bến Hải, Chiến sĩ thông tin sau trận bom là những tác phẩm hoành tráng, giàu chất sử thi. Sự chạm khắc của  bút sắt trong việc thể hiện đường nét lúc đậm đặc khi mơ hồ, lúc kỹ lưỡng khi thoáng qua đã tạo ra mảng khối cho hình họa, đặc tả được tư thế dáng vẻ của người lính công đồn, tạc được vóc dáng người lính xăng dầu giữa cái xơ xác tàn khốc nơi trận mạc.

Hai mảng tranh lớn của họa sĩ Lê Mai tưởng chừng mâu thuẫn nhưng thực ra rất thống nhất biện chứng. Ông muốn níu giữ hồn làng, giữ lại nét quê chân chất thuần hậu nên ông cũng biết tranh đấu, lột tả nỗi đau, sự tàn khốc mất mát của chiến tranh để lên án, cũng là để bảo vệ sự sống, bình yên, sự tinh khôi của làng mạc. Ông là họa sĩ làng quê vì thế cũng là họa sĩ cách mạng.

Lê Mai có niềm tự hào vì trong hội họa ông đã định hình được phong cách, tranh của Lê Mai vừa hiện thực lại giàu chất lãng mạn. Ông đã có thành công lớn trong sử dụng chất liệu bút sắt. Tranh của ông liên tục được giới thiệu với công chúng trong nước và quốc tế, có mặt trong bảo tàng chiến tranh. Niềm vui nhân lên khi người bạn thành đạt của ông là Ông Trần Anh Tuấn- Giám đốc Công ty Cổ phần Thương mại Dược - Sâm Ngọc Linh Quảng Nam đã đứng ra bảo tồn lưu giữ và giới thiệu toàn bộ tranh của ông. Ông vinh dự được Bộ VH,TT&DL, Vụ Mỹ thuật, Tổng cục Chính trị QĐND, Ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội trao 11 giải thưởng. Bằng nỗ lực cá nhân và sự giúp đỡ của các cơ quan hữu quan bạn bè thân hữu ông đã xuất bản ba cuốn sách: Tranh sơn dầu 2014, tranh Bút sắt tập 1 năm 2011 và tranh bút sắt tập 2 năm 2016.

Nguyễn Hữu Ngôn

0 Bình luận
Ý kiến bạn đọc
1